543 L

(eptimo,o&auo: Gal.;. Et contrà, eidem efficax eft admortem acexitium eternum. Sicidem homo efttumfine lege,fcilicet quz ei iufticiam ac uitam dare poffet:tum fub lege,ipfum(cilicet accufante,iudicante, ac damnante, Quintó,luftus eftfine lege,feu Lex ei pofitanon eft,i Timoth.1:quia fponte que legis funt facit,&e(t(ibimetipfi Lex:Roman.2.Ideo etiam Lex iuíto pofita non eft.primz Timoth.r. Sextó.Paulus de fe fcri-bit: Corintb. 9,fe exlegibus,autlege carentibus,exlegem factum effe:id e(t, accommodaffe fe ad mores gé-tilium,ut eos Chrifto lucrifaceret:ficut pauló anté di-xerat,fe Iudzis factum effeludeum. Eratigitur forisac externa fpecie fine lege,& quafi negligenslegem:cum interim eo ipfo fa&o uel maxime Deo,eiusqueuoluntati ac legi obedire& fatisfacere conaretur. A-&orum 21. accufatur Paulus, quód concionetur conetra populum, legem ac locuin illum, Vbi perlegem to-ta ludaicareligio indicatur:locus ueró fignificat tem-plum,urbem,&terram fanctam. Opi legis effe in alicuiuscorde fcriptum, Romanorum 2 habetur:ideít,nontantünoticia ociofa aut fpeculatiua,de qua ludzi tumebát:fed etiam ipfa facultas ac ftudium obediendi legi Dei,atque adeo& ipfa obedientia. Dicunturautem hzcibi conditionaliter,non quód reipfa ufquam in rerumnaturá, aut in ullo homine reuera extent aut habean-tur,nifi quatenus renatis diuinitüs( utita dicam) in-choatiué infcribuntur. Sed de hocloco paulo pott pleniusagetur. Acquiefcere in l;gc.tribuit fibi Paulus fecundum renatum hominem,Romanorum feptimo:doce

reuolens, pios ex animo affentiri& approbare legis 3o

diuinz ueré intellecta precepta, cupereque eis pleneac perfecté obtemperare: fed quód impediantur ab inhzrente malicia, ne praeitent eaquaz cupiunt ac pro»bant. Porro Capite fecundo tribuit etiam hypocritisIudzis,quód acquiefcantin lege. Loquiturautem deilla externa bypocriticaQueacquieícentia, aut potiusfuperbiaac iactantia legis non ueré intellectz,qua tu-mebantac gloriabanturfe folos habere ueram religionem,& omnes alios homines prz fe ucluti bruta que-

dam fuperbé contemnebant:& preterea legem non 46 re.

intelligentes putabant fe illa fola profeísione udaif-mi,& qualicunque tractatione ac externa obféruatio:ne legis, c&remonijs ac difciplina, iuftoseffe. Ideoitud eorum acquiefcere mox hifce uerbis depingit:Qui de lege gloriaris, perlegis tranfgrefsionem Deüdedecoras. Opera legis, quibus Paulus adimitlaudéiufticie coram Deo, funtnon tantutü céeremonialia(utolim Origenes ac Hieronymus,& poftea Sophi-Íte ac Papiftz,multiq; ét hodierno die talia dicta Pau-licorrampere cóantur,& funt conati) non funt etiamtantü moralia naturalibus uiribus facta,ficut alij hancfententiam corrumpere fatagunt. Nam Paulus ibi:dem mox totam legem excludit ex iufticia,ut que tantum indicet,accufet,& condemnet peccata, non autétollat.Sicur& Romanorum octauo ait non effe datamlegem quz iultificare ac faluare queat. Et Prophetainquit, datam effe legem noa bonam:id eít, non ueréfaluantem, Praeterea Paulus pro hac phrafi operale.gis fepe fimpliciter opera dicit:(icque omnem iuttici-am operü excladit. Dicit quoque iu(ticiam ac falotem donum ef:fc.ad hzc utitur particula Gratis:dicititem, impium,& nó operantem iuítificari:& iuftficationem effe gra.tuitam iufticiz imputationem, effe remiísionem pec-catorum. Augetquoque uehementius bancfepara-tionem iufticie gratuitz ab omnibus bonis operibus,dum Romanorum decimo dicit, iftas duas iuflicias,imputatiuam& operariam adeó effe diuerfas, utalte-ra quidem plenifsimam obedientiam flagitet, altera

b E$44

easinterfepugnare affirmat, utqui legisautoperumiufticiam quaerant, iufticiam Dei aut fideireijciant.&in fequenti docet, quód operum& gratie iulticia fefeinuicem deítruant:ficut& ad Galatas cótendit, quodqui perlegem quaerant iufticiam, proríus omni bene»ficio Chrilti priuentur.hac phrafi,Opera legis non iisiificant, omnia fimpliciter o-pera, que legibusquo modo& quibufcunque demum uiribus przeíteneió tur, excludere. Coníonat cum hac fententia Pauli e-tiam lfaias, qui clamat, Omnem pietatem hominis ef-feut florem agri, quin& omnem iuticiam eius effepannum menítruate. De hacloquutione dicetur ali»quid etiam infrà in uoce Operum. Perlegem dicitür«fetantum cognitio peccati. Vulgus ludzorum,& etiam hodi-erna die operariorum ita malé uerum fenfum ac ufumlegis intelligebant, ut crederentlegem effe remedium

Hincliquido apparet, Paulü

aut mandatis Dei precipiütur, quoe

contra peccata,& caufam iufticiz ac nite, efficerequeuttum uitemus futura, tum expiemus praterita peC-

20 cata, At Spiritus fan&tus per íclectum Chrifti orga-

non oftendit prorfus contrariü huic, effe nutic in haccorrupta natura uerum ufum ac finemlegis, ut inoxclarius dicam. sue lege uliciam Dai patcfer.& tamen ha»bereeam teítimonia à lege ac prophetis, dicitur Rom.tertio. Sententia eft, quód cum Lex non proptiéineum finem data aut inftaurata fit,ut iuftificet, aut ueráfalutaremqQue iufticiam afferat ac offerat,fed potius utaccuíet ac condemnet:ideoiam per aliam doéctrinem,nempe per Euangelium ac nouum teftamentum, ue-ram falutaremque iufticiam tnundc petefieri& offer-ri, Netamen quis offendatur& dicat, plane nouam,ueteribus inauditam,atq; ideo falíam iufticiam àPaulo przdicari; ideo dicit hancipíam iufticiam nihilominus fua perfpicua teftimonia habere ex lege&Prophetis:ficut& Chriftus affirmat.Mofem de fe teftatum ef-fe. Gloriationern effe exclufam non perlegem operü,fed per legem fidei, dicit Apoítolus Romanorum teretio:ubi credo uoce: legis generaliter pro doGrinaacceptar eífezut fuprà docuimus, Thora Hebrzis fona-Eam igituradhibitis proprijs diftinguit,otlegemueré fic diétam,adiunéto proprio operum notet:Euá-gelion ueró,legé aut do&irinam fideinomminet. Quodueró dicit, non per legem excludi gloristionem, fedperEuangelion,reGé intelligendum eft. Vtraqueeenim do&rips excludit, fed diuerfaratione: Lcx qui-dem,dum obturat omne os, omnes concludit fub peccatum& iram:& dum cognitionem peccati,extreme-Que noftra foditatis nobis in faciem obtrudit. Euan-gelion autem,dum grauitam,precariam,aut(utita di-

50 cam) eleemofyhariam tantum iufticiam nobis offert,

exclufa prorfus meritoria. Debhacigitur pofteriori exclufione gloriationis hic proprie Paulus pronunciat.Alioquiillam aliat exclufionem gloriationis cüm alibitum in hocipío Capite fatis urget. ut cum dicit, to-tum mundum fieri rerum Deo, per legem effe cognietionem peccati,& omnes deftitui gloria Diei, ne icili-cet de iufticia obedientie impletionisüe legis ullu

mortalis gloriari queat, Legem non deleri, aut irritáfieri perfidem, fed(tabiliri, Paulus docet Romanorü

falute, ut(tercora à damna quedam ex- 6o tertio. Fitautem illa fané aliquo modo& irrita,&(ta^

bilis, perfidem, Primüm enim ftabilitur per fidem,dum ea ita ueluti pedagogus peccatorem ad Chri-ftum adducit, ficque Chriftum ucluti finem fuum cónfequitur, Secundo ftabilitur, dum illi impletionemobedientiamQue extreme flsgitanti, ac quafi efurientimeritum aut fatisfactio Chrifti pro unoquoquecre-dente applicatur: quaratione illi fic upuíquifque cre-dens debitum penz ac obedientie quafi perfoluit,

Tertio ftabilitur. dum iufliciaab ea execta,à peccato»

ueró tantum credentibus contipgat, quin etiam adeo 70 reimputatiué przílatur. Quarto flabilur, dum per

fidem