é29 N A
Mark uentw,pro occidentali, aut Zephyro. Exod. ro le:gitur, quód Deus excitauerit uentum maris ualidum,quo fublatas locuftas ex Egypto proiecerit in marerubrum,quod eft ei terrz Orientale. Dicitur auté uentus maris, quiaex mari mediterraneo uenerit. Maredefertisaut planiciei, Deut.5& 4,eftidem quod mate mortuum, mare falfum ac Sodomiticum.Iof.2, quz defcendebantad mare folitudinis.Magnam copiam fimilitudine Maris indicat I(aiz cap.11.Repleta eft terra cogni
tione Domini,ficut aque maris operientes.Sic etiam 10
per metaphoram uel diuitias,uel ipfam quoq; multitudinem fignificat. Hierem.31, Et(iccabo mare Babylo-nis,& areícere faciam uenam eius. id eft, tum hominütum opui illam ingentem copiam, Ibidem, Et aícenedet cótra Babel mare:id eft,immeníus exercitus.Moxenim fequitur, Multitudine fluctuum eius eft obruta.Eadem locutio eft etiam lfaie 19 de /Egypto,ubi uidetureffeallufio ad Nilum& negotiationes acpifcatio-nes maritimas.inquit enim: Deficientaque à mari,&fluuius arefcet ac exiccabitur: Elongabuntur flumi-na, exiccabuntur& exhaurienturriui Egypti. Miarisaffluentia, pro opibus aut mercibus marinis. Deut.2;, Affluentiam maris fugent: pro, marinis mercibus abun-dabunt. Maris fremitus. pro ingenti ftrepitu ponitur.lfa.17, Ve multitudini populorum multorü, ueluti fremi-tus marisfonabunt. Iuniaris profundum abijci, eft aliquidlongifsimé remoueri. Mich.7. Et proijciet in profun-dum maris omnia peccata noítra. Chriftus paulo ali-teraccipit, cum affirmat fatius effe in profundum ma»
M A 650
Muulitudo mari Vaie 60,& Plenitudo maris Yaiz 42,dicitutconuertenda ad Chriftum. Significatur autem ingensnumerofitas gentium& ciuitatum, mare mediterra-neum accolentium, quos Scriptura conuertendos ef^fead Dominum prophetat. Maremeun, 1. Reg.7.& 2.Reg.25,(ignificat amplifsimü quoddam labrü ereurn,in quo facerdotes facrificaturi fefe abluebant: quod fecerat Salomon,cum templum extruxit:& Nabucho-donofor fregit,ac Babylonem tranftulit.MARITVS,& MARITARI,forté infrà in uoceVID VITAS exponetur. Hoctantuin interea obferuetur,quód terrá maritari,incoli,ac frequentari,Ifa.26fignificat. inquit enim: Etterratua maritata.& mox,Etterra tua maritabitur:id eft,incoletur.MascvLvs foletaliquando in Sacris eximiumfignificare: ficut& Latini dicunt mafcula con/ilia,aut maoJeulam uirtutem. Malach. 3. Maledictus dolofus, in cuiusgrege eft mafcülus:& cum uouerit,offert Domino cofruptum:opponitur érgo hic uox mafculw, Corrupto aut
26 uitiato.Sic& Efdr.8,Etcum eo genealogia maículorü
centum quinquaginta:id eft, uirorum infignium, for-tium& bellicoforum,MATER,per metaphoram fignificat primariam ci^uitatem alicuius gentis,quz ob hoc etiam à Grzcis dicuntur metropoles, id eít ciuitates, que quafi matresaliarum funt:fiue quia ez imperát alijs, tuenturd; eas;& uarijs neceffarijs iuuant:fiue quia ille ex fe coloniasin diuerfa loca ablegát, quz funt ueluti quedam filiz,utetiam fanéab Hebraeis nominari folent. Significat
ris abijci, quàm quenquam fcandalizare: nempe pro j6 hecuoxetiam ipfas totas congregationesaut popu-
quouis triftifsimo exitio, Admare defcendere, Pfal.107,Defcendentes ad mare nauibus. pro, negociantes inmari: ut mox fefe declarat, dicens: Et faciunt opus inaquis multis. Mare tonet, eo" plenitudo eius; Pfal.9 6& 98.pro.omnia celebrent maximo ftudio Deum,ficut ma-1e incitatum ftrepere folet. Mire pro gentibus autin-fidelibus poni uidetur Zach. 11, Tranfibit mare angu-ftia,& percutietin ipfo mari flu&us: id e(t, increduli(qui ob ingentem multitudinem mari comparantur)affligentur. Linguamaris&gypti, laiz tt, pro ipfo Nilo:aut certé pro aliquo finu intelligitur. Infula maris laise24, Grzci& alij accolemáris mediterranei uocantur,lMaiz cap.57.Impiorum inquietà conícientia,& fimulpraus cupiditates perpetuo eftuantes,coiparationemaris defcribuntur, Impij aüt funt ficut mare motum,quod quieícere non poteft, fed aquz eius eijciuntlu-tum& ceenü. N6 eft pax impijs,dicit Dfis Deus. Simislifermé modo etiam Iacobus incredule impiorü mentis inconftantiam& agitationem comparat perpetuaagitationi maris. Nlontesruere in cor aut medii marisidemfermé ualere uidetur quod Latini dicunt Celum rue:reaut celum terre mi/ceri.Pfal.4 6, Propterea non timebi»mus,(i moueatur terra,& fi montes ruant in cor maris,Deus dicitur compefcere procellas maris: quód alludit qui»dem ad fübitam tranquillationem maris.fed fignificat,Deum furores impiorum& perfequutorum uno mo-mento comprimere:ut de Chrifto Euangelifta narrat,quód increpuerit mare& uentos. Sic igitur ingt Pfal.$9,Tu dominaris impetui maris:cum eleuat procellasfuas,tucompe(ciseas. A'mariad mare:id eft, latifsimé.Píal.72 dicitur de imperio Mefchiz:Et dominabituràmari ad mare,& à flumine ufque ad terminos terre;ideft,à finu Arabico ufq; ad mare mediterraneum,quodmare etiam termini terre uocantur, Et quidem eó ufq;fuitextéfurn regnum Salomonis, de quo primario autaduerbum ille Píalmus compofitus uidetur. Eademphrafis,ac in eodern fenfu& materia eft etiam Zach. 9& Ezech.47.Reueraautem fignificat, Mefchiam( quiuerus Salomon,id eft, rez pacificus& edificator tem^plifuit) regnaturum effe pet totum mundum,
los:finguli uero earum ciues ueluti pro liberis habenstur.Sic& SynagogalIudeorum,& Ecclefia mater Chriftianorum, noua& ulteriori quadam metaphora uocatur:quia inde tales liberi proueniunt. Sic Ofez 2 habetur:Expoftulate cum matre ueftra,& contendite,quo-niam ipfa non eftuxor mea,nec ego fum maritus eius;Et mox:Filiorum quoq; eius non miferebor, quoniamfilij fornicationum funt: fiquidem fornicata eft matereorum,& ignominiofa eft facta genitrix eorum.Intelli
49 git Propheta totum populum ludaicum, feu fynago»
gam,& praefertim ininiiterium acregimen.Sic& Ifaiecap.50 hacuoce utitur. Sic dicitDominus: Vbi e(tlieberrepudij,quo dimifi matrem ueftram^aut cui ex creditoribus meis uendidi uos? Ecce propter iniquitatesueítras uenditi eftis,& propter fcelera ueftra abiectaeft materueftra. Dum totus populus Ifraeliticus fuitunitus, pro una quadam matre àut muliere eft deputatus:poftea autem facta regni diftractione, pro duabusficut Propheta eas uocat duas fcortatrices. Ezech.2;,
50 Duz mülieres filie matris unius fuerunt,& fornicate
funt in /Egvpto.Hoc Hebraiftno& Ecclefia,atq; adeóetiá promifsio prati uócatur mater. Gal.4. Atfuper-na Hierufalem liberá eft, qu& eft mater noftrüm oin-nium.de quo loco prolixé differui in uüce Coniun&tu,
Sicut filia,fic mater: Ezech.16. prouetbialis locutio eftnotantum Hebrzis,(ed& Germanis,cum utráq; perindeturpis eft.Sicut& illa, Filia faciet matrem probam: ideft,(uperabiteám nequitia, Eadé metaphora Babylondicitur mater effe omnium fcortationum, Apocal. 17.
66 id eft inuentrix, aut confirmatrix, perfuum Ius, fuam
Theologiam, fcholas, füoíq; do&ores& epifcopos acfpirituales, perq; fuas bullas& indulgentias omniumabominátionum& idololátriarum acerrorü.—Mtater,per catachíefin,etiam áuia& matertera, item nouercádicitur: ficut& pater.& contrà, Filij pro omnibus de-[cendentibus. Gen.?, Heua eft mater cünctorü uiuentium. Eljmatris mez,pro uterinis fratribus:Pfal.69,Peregrinus fui filijs matris mez.& Píal.5o, Aduerfum fi»lium matris tuz.Gen.20, Non filia mattis mez: id eít,
20nonuterina mea foror, Abuteromatris,&c ab uberibus
D'i
inatri2;