ftantquod preftare debebit, aut etiam preftiturz ui-debantur.Hofee 9,Muítum mentietur eis: i.non ita cópiofé ac feliciter proueniet, ut fperabatur, aut etiá de-bebatacíolebat Sic& oliua mentiri dicitur: pro, pau»cos fru&us ferre.Sicut mox fequitur, Etaruanon proferent fructum. Latini quoq; aliquando rebus brutis,autetiam mortuis, mendaciam tribuunt: ut cum di.cunt,zs mentiri aurum:i.fimulare fpeciem& coloremauri. Verüm de hoc uerbo uide fuprà in nomine

M E é4ódata:Gen.5o, Cum uenerisad mercedem meam: i. adoues ad mercedédatas. Merces pudoris, Píal.40, Defolenturin mercedé pudoris fui:i.pro eo quód meigno-minia afficere conabantur, pudefcant illi. Aunimerceonari: pro,tempus exacte determinatum,cui nec cond&us aliquid adijci, nec conducens aliquid adimi pati»tur. Ifa. 16, In tribus annistanquá annis mercenarij e-uacuabitur gloria Moab: i. poftid prefixum& deter-minatumtempus deuaftabitur Moab. MERCENA

MENDACIV M,excuius fignificationibus&huius 10 RIV S anni in annum:i. annuus. Tanquam mercenarius

uis elucefcet nonnihilficut& ex contrario ueritas.

MERCATOR,, aliquando ponitur pro decepto-re:quiaplurimü impofturz in mercatura adhiberi fo.let.Eeuit.19,Neincédas mercator in populo tuoi. de-ceptor,impoftor:ne circumeas decipiendo& circum;ueniendo homines. Sic caupo malé auditapud La;tinos,& cibatrix,aut obfoniorum uenditrix. Z ON AHebrzeis etiam fcortum denotat.

MER€ZNARIV S: Vide infrà paulo póftinMERCHES.

MERCES ,rariusin Sacrisliteris in propria figni-ficatione ufurpatur, prefertim ubi proprié de religio:neagitur.ut Rom.4, Operanti autern merces imputa-turnon fecundum gratiam, fed fecundum debitum.Item, Mercenarius dignus eft mercede fua. Crebró autem ponitur pro quocunque fructu operis, fiue debetur,fiue non. ut Zach.8. Ante dies iftos merces homi.ninon fuit, neq; merces animalis:id eft, non habuerütfaa commoda,& fruítra laborarunt, ficut mox fequi.tur, Non erat pax eis. Merces igitur pro bono,autetiágratuito Dei beneficio ponitur.Sepe& beneficia Deifighificat, que nobis laborantibus largitur, non ex debito, fed ex gratuita benignitate. ut Gen. 14. Ego fumfcutum tuum,& mercestua copiofa ualde: id eft, egotedefendo& beo. Sic Matth. 5 promittit pijs in hacuita calamitofa, magnam felicitatem in altera, inquiens:Gaudete& exultate, quoniá merces ueftra multa eftincolis. Sicpro leui opere excepti hofpitio prophe:te,promittit Dominus mercedem propheta: Matth:1c. ubi re&tà de liberali acueluti gratuito praemio ac-cipias. Sic Pfal. 127. Ecce hereditas Domini filij funt,& merces fructus uentris. Idem Pfalmifte(ignificatMerces,quod prius dixerat Hereditas Domini, nem.pe gratuitam eius beneficentiam. Non raro etiá mer:ces uocaturgratuitum Dei beneficiü:utIfaiz 40,poítqaam dixit Mefchiam redditurum effe ciuitati Hieru.falem,id eftpij,duplicia,pro omnibus peccatis eius:&porró reijcitomne meritum pietatis eorum,dicens ef?fe lorem euanidü& marcidum: iubet annunciare ei,venire Mefchiam,& habere mercedem fuam fecum,&opus faum ante fe:übi utranque uocem neceffe eft ac;cipide gratuita beneficentia Chriíti,qua erat fuos beatos felicesQue effecturus. Eadern locutio,acin eodemfenfuac materia reperitur etiam cap. 62 eiufdem Pro-phetz. Sic& Hierem. cap. zt pollicetur Deus lugentiHierofolymz,aut populo fuo in captiuitate mercedé,ideft, gratuitam liberationem,qua erant indignifsimi,inquiens: Sic dicit Dominus, Prohibe àfletuuocemtuam,& oculos tuos à lachrymis,quia eft merces ope:rituo, reuertenturQue de terra hoftium. E(t quoquefpes nouifsimo tuo, dicit Dominus:& reuerténturfi;lijad terminum fuum;| Nonhic Propheta promittitmercedem meritis Hierofolymitarum, qug erant pef,fima:fed liberationem ex calamitofo exilio& captiui-táté feu liberationem àtam trííti posna.Hzc huius uocis fignificatio diligenter obferuanda eft, propter Pa.piitas, qui omnia ad fuorum operum merita trahunt.E(tenim fepeuox Gratiz, non operum autlegis: cu^ius generis alie quoque plurimz uoces aclocutiones

anniinannum erit cum illo,Leuit.25.i. tanquam mercéariusannuus. Niercenarius crebró in ueteri Teftaméto,fimul cum fuaufitata fignificatione, etiam gentilif-mum complectitur. Hinc Ifraelite multum gentibusferuisac mercenarijs utebantur,ut pauperiórib. Hincprohibetur Exod.12, neperegrinus& mercenarius cómedat de agno Pafchali: ubi non quiuis mercenarius;fed tantum ex gentib.fignificatur.Solebant enim gen^tiles uentitare ad ludzos,eisd; feruire pro mercede:&

20 forté illi eos cupide conducebant, tanquam peritioe

30

4o

50

res agriculturz,naturz aut ingenij,& illorum locorit.Dies mercenarij, pro plenis tedij ac moleftiz, ficut merce-nari tempu plenum moleftiz ac laboris eft: n6 enim pàtitur eum conductor ociari,lob 7. Porró Iob 14, Sicutmercenarij dies eius:fignificatur tempus moleftutn aclaboriofum,cuius finem uidere cupias,ficut mercenasriusfuz condu&ionis, NMercenarin, Ioan. 10 fignificatChrifto,infidelem paftorem: quía mercenarij plerun-que non tam id agunt, ut fideliter feruiant, qut lucrüpercipiant: quare in pericülo aut aliqua maiori diffi^cultate fefe fubtrahunt.Sed Chriftus ibi fatis naturamercenarij& huius uocis declarat: quem locum expéde. Accipitur ergo ibi mercenariw in deteriorem par^tem, pro infideli miniftro aut paftore, contrà Paulusetiam de bono ac fideli ufurpat, cum inquit: Dignuseft mercenarius mercede fua.tamet( ille dicat Opera:rius,r Timothei 7.

N'EREOR& Nteritum uocabula tractare nihil attízneret, cü non reperianturin Sacris literis,in hac prz-fertim fignificatione, ut homines quidquá boni apudaut erga Deü mereri dicantur:cumq; no(tri fit inftitu-ti;tantá Sacrarü literarü locutiones obícuriores explicare. In malamalioqui partem, pro merito pcenz ali^quoties uoxhzc in Vulgata uerfione reperitur: ut Hebre.10. Quanto putatis deteriora merebitur fappliciàqui filià Dei cóculcaueritzIob G,Peccata mea, quibusirá merui.& aliàs, Meritum porró in bonam parté acce-ptum,eítaut dicitur plerunq; aliquod indebitum offi-cium alteri preftitum, quo eü tibi obliges& deuinci^as,ut premio aliquo id fa&um uel ex pa&o, uelalioq,excómuni equitateteneatur. Ceterümutad ipfamuocéreuertamur, cü nulla in Sacris literis meritorumhumanorü mentio fiat;mirari qs pofsitunde hecuoxpatribus,prefertim Latinis,adeó ia 0s ac calamü, om-nes; eorü chartas peruaferit. Ego hanc interalios piito effe occafioné, quá iá breuiter exponam. Primüm;mox declinante Latinz lingue puritate, hoc eft,circa200 Dífiannü, ualde freques coepit effe fcriptoribus,ét Ethnicis,uerbü Mereriin ea fignificatione, ut fimpli

6o citer cófequialiquid fiue ex merito fiue gratis declara

ret. Quod inpurneris exéplis in fcriptorib.uitarü Cz-farü(ut&ft Iulius Capitolinus,Lápridius, Spartianus;& alij)probari poffet. Hanc porró barbará fignificationé huicuerboac etati inde opinor accidiffe, quód cümaxima effent cómercia hominü, non facilé potaerütalioqui teperire aliud uocabulü,quo Grzecü ài verit aliqué, exprimerét:quod ét, aliqué aliquid nanciícimerito;aut alioqui gratis,nó raro denotat. Confirmatbanc coniecturá, quód& uulgatauerfio Hebrzor.to,

funt,de quibus alibi differui, NMierces,pro reinmercedé 79 Greca uerba,zzu donéss xégovQ apte vem ipopíns, quii f

lium