007 Pp O

tentia enim eft,tum mentemi,tum& confilia,conatus,actiones& uitam hominis in uiam rectam fanitatemq:redire,feu à Satana feductore ad Deum benigaiffimüpatrem reuerti,ut fuprà dictum e(t. Sigaificatueró a-liàs folum animi dolorem de malefactis,quam partemTheologi Hebraica uoce contritionem uocant. Marciprimo: Poenitentiam sgite,& credite Euangelio. ubiperponitentiam de(igaatur dolor de malefacto,& terrordeira Dei ac poenis zternis,quibus fecurus, fuper-busac erectus animus inítar procera arboris in fuzimpietatis radicibus ftans ac uirens frangitur,cómmi-nuitar,& ueluti contunditurac conteritur. SicLuc.10,in facco& cinere posnientiam agere, potiffimüm il-lum dolorem uidetur indicare. Sic A 8,Paniteattetuz malicie.& fecande Corinthiorum duodecimo:Quinon peenituerunt de fua immundicie. Hebrgorüfexto, Non denuó fundamenta iacientes posnitentiz àmortuis operibus.Et mox,denuó renouare ad poni-tentiam, Hac pertinent dicta, in quibus adiiciunturuoces,ut(ubiectum: ut Deuterono&as pcenitudine cordis tui.aut obie&tum,nimirü pec-catum:ut Leuit.5,Agat poenitentiam de peccato fao.Ierem.8, Nullus eft qui agat penitentiam fuper pecca«to(ao, dicens, Quid feci? Ezcek. 18, Si impius egeritpoenitentiam ab omnibus peccatis quz operatus eft.Autalteram partem,nimiruim fidem notantes,ut Deusteronom, 30, Du&tus poenitudine reueríus faerisadDeum Syrach 20, Qnàm bonum e(t correptum mani-fe(tare penitentiam. Aliquando fignificat non tantumcontritioné,(ed& fidem:ut cum dicitur lohannes predicaífe baptifmum posnitentiz.id eít.totam conuerfi-onem à turpi ac ícelerata uita ad Deum, quo modo có:ueríos baptizabat,& docebat baptizandos. Matth.5,Marc.r.Lucez 3.Sic Chriftus inquit, Matth. 9. Veni uo-care peccatores ad penitentiam. id eft, ut conuertan-turad Deum. EtBaptiftainquit Matth. 5, Facite fru-&us dignos posnitétia, quod& AG. 26. repetitur. Luc.24, Przdicantesin nomine meo poenitentiá& remiffi-onem peccatorum. Hac referantur fententig,ubi uoxPonitentia abfolutà& fola ponitur.Ieremiz decimo-o&tauo.Si penitentiam egerit gens illa,& 3x. Poítquáconuertiíti me,e i peenitentíam.Tudith 5. Quotiefcunque poeaituerüt E recelfitfe à cultura Dei fui, dedit eisDeus uirtutem refiftendi. In hac fignificatione fyno:nymon babet Conuer[ionem& Corucrt.. Ezek. decimoo-&auo,Conaertiminiad me, Item, Querere Dominüex toto corde,& tota tribulationeanimz fag: reuertiad Dominum Deum fuum,& audire eius uocem:Deuteronom. 4. Exquirere faciem Dei:2.Paralip.7. Cóuer-ti& querere Dominuin, Hofíez;. Reuerti deuiapeíffima,;.Reg.15. Ierem.18. Reuertatut unufquifque àuiafuamala, Ezek18,Conuertaturàuijs fuis. Item:Si auertit fe impius ab impietate Íaa, quam operatuse(t.Pasnitentiam agere à utis fuis peísimis:fecundo Paralipomenon feptimo. Redire ad Deum, Hofez unde-cimo, Reuerti ad Dominum in omni corde fuo,& into

taanima fua,& uniuerfa uirtute fua:quarto Regum ui

ge(imotertio.Reuerti ad Dominum Deum fuum: Iud.quinto:Thren tettio,Scratemur uias noftras,€ quaramus,& reuertamurad Dominum.bus fecundo Paralipomenon duodecimo&trigefimofecundo. Declinare à malo, Píalmo trigefimofeptimo.Nonnunquam etiam nouam obedientiam compledti-t£ur:ut Actorum uigefimo, TeftiicansIudzis& Grz-

cis eam quz eft erga Deum poenitentiam.fecundze Pe.

tr.3,8& Ezech trigelimotertio.Deus non uult ullum perire,fed omnesad poenitentiam progredi. Apocalypfisfecundo:Pornitentiam age,& priora operafacito. In-terdum etiá magis beneficiaaut effectus feu bona poc.

nitentiam confequentia,quàm ipfam penitentiam no 70 ptura

io& adoptat fibi in filios

m. trigefimo, Du^ 2o tarem cognitionem

1o

4

Humiliari,capiti- 60.« Hicillud obe

po Q0 e98

tre uidentur Hebrzorum duodecimo:Poenitentici ocum non inuenit. id eft, nihil ei profuit fera poeniten.tia,non confecutus eft fructum poitentiz,quem ex-petebat,ut uidelicet ius primogeniture reciperet, A-&orum quinto: Vt daret pornitentiam Ií(raeli.id eft,bonapoenitentiam confequentia,nempe reconciliationécum Deo,& Spiritum fanctum. Actorum undecimo:Num igitur etiam Ethnicis Deus dedit poenitentiamad falutem? id eft,num eos Deusrecipitin Ecclefiam,"(ecundz ad Timotheum fecü-do:Cum lenitate erudito aduerfarios,fi forté eis Deusdederit poenitentiam ad cognitionem ueritatis. Po.nitentiam uocat hic Apoftolus, illam Dei gratiam autbeneficium,quo nos trahit aut conuertit ad ueram re^ligionemacpietatem.« Duplicem folent facere qui-dam poenitentiam: aliam Iudz aut Caini, que eftíolacontritio ex legis doctrina, feu defperatio, guftus irzDei,ac ecu ad infernum.alteram falutarem,quzpoft contritionem habet ex Euangelio,fidem,autlaluChrifti: qualis fuit Petri,& omnium piorum eft. Quidam malé peruertunt locumPauli fecunda Corinthiorum feptimo, ubi de duplicidolore agitfecundum mundum,& fecundum Deum:qua(i ibi de duplici poenitentia agat. Verüm Paulusnon uocat illum carnalem dolorem hominum non re-natorum,de acceptis damnis aut alijs moleftiis,pani-tentiam:ficut etiam nó eft, fed eft aliquis dolor de fuisdamnis. Quidam hoc tempore partiuntur ponnitentiam in contritionem, fidem,& nouam obedientiam:quz diuifio tum per fe falfa eft(nam Scripturanouamobedientiam uocat fru&us aut effectus pernitentiz,Matthzi tertio, Actorum uigefimofexto.'non eít igi-tur de eius effentia: tum etiam corrumpitarticulum iuftificationis. Cum enim poenitentia neceffario iufti-ficationem precedat,hac ratione bonaopera aut no-ftra noua obedientia in articulü luftificationis inferi-tur, Quidam eriam confundunt poenitentiam cumrenouatione, feu cum mortificatione ueteris Adami,& uiuificatione, generatione aut conditione noui:queo confufio itidem non leuia damna affert. VerümínLibello de[uftificatione,illarum duarum multum dif-ferentium rerum plura difcrimina oftendi: quem uiedeat(tudiofas ueritatis Le&or, Propofitione feptua-geíimafeptima.|« Difputare folent Scriptores, quo-nam modo accipiendum fit, quód dicatur Deum po-nitere quód hominem fecerit, Genefis fexto:& quódSaulem regem fecerit. Nam poenitentia tum dole*rem animi continet, quo Deus caret: tum peccati, autquoquo modo perperam facti comes effe folet: cuiuf-

fua 50 modi Deo tribuere non licet, qui omnia ita fapienter

perfe&teque agit, ut fit impoffibile eum ullius fui con*filij, faci aut dicti paenitere. Quareetiam Samuel,primo Samuelis decimoquinto,negat Dei folere p-niteré faorum fa&torunt: id enim hominum propriumeffe. Sané Deum non parnitet; uthominem folet pcenitere, omnia enim eius operare&tiffima, iuftiffima&perfe&tiffima funt. Diceturetiam in Regulis generalibus de ofnnibus i(tis formulis, queab hominib. fumete,peranthropopathiam quandam Deo tribuuntur.'eruaffe fatis fuerit, poenitentiam iftamratione externi operis, non proprie interni affectus,Deo tribui. Noftrum fané non eft confiderareacfcru-tari, quomodo animo Deipeenitentia conueniat feexterni effectus illius penitétie formá nempe feueriffimam poenam, qua hominem(non iam talem qualemDeus fecerat ad fimilitudiné& imaginé fuam, fed qua-lem fatan infuam imaginem depraüauerat, aut deformauerat)perdere& abolere ftatuit. Sed adfcribá etiáaliorum Annotationes fuper predictum locum. Scri-

humano more nobifcum loquitur,ut Gen fexto;quum