927 P. Qoipfe uult.ubi tamen fimal etiam ius includiter.Matth.9. Cum ueró turba uidiffetillud miraculü, mirata elt,& glorificauit Deum, qui dedilffet talem poteftatemhominibus. id eft,uim tanta opera efficiendi. Luc. 10.Do uobis poteftatem calcandi fuper ferpentes& Ícorpiones,& fuperomnem uim inimici,& nihiluoslz-det, In precedenti Capite, ubi agit de poteftate Apo?ftolis data fuper demonia,coniungit ilta duo, eva& isrísp.. Sic& Luc. 22 dicit Chriítus militibus, eosnunquam antea potuiífe fibiinijcere manus,cum qui. 1dem quotidie propalàm ac inter eos uerfaretur: nuncueró id facere, quia eorum hora& poteftas tenebrarüuenerit, Id eft,cum Deus laxauit frena Satanz&im-piis ut poffentin Chriftum graffari. lohan. 1o. Habeo»otefítatem animam ponendi& fumendi.id eft; pof-Íui meipfum re(aícitare. ACt.r, Tempora& inómén^tatemporum pater repofuitin fua poteftate. id eít,infuis, non hominum uiribus.(cientiam& uires rerumfuturaram feruauit. Sic& Apoc. 9 dicunturlocuftehabere poteftatem cruciandi homines.& Apocal. 12,uód draco dederit magnam poteftatem beftiz,quodQue cabeítia faciatomnem poteltatem prioris. id eft,mirabilia opera ac magne porentiz facta, Hazcigiturfignificatio uocis Potejtati ualde crebra eít, ut ipfas proprie uiresac roburagendi,feu efficiendialiquid denotet: cui fignificationi aut eius exemplis fepe etiam iusaliquod incladitur, przfertim cum aliquid à Deoautnomine Dei fit. Secunda fignificatio e(t,cum Pote(tasius quoddam aclegitimam potentiam notat, dt fupràde uerbo PojJ/i dixi.Que in ualde multas fpecies fub-diuiditur. Aliquod enim ius habentetiam priuatiinfe,faos liberos,acrem familiarem:in quo fenfu diciturPatria potejlas. Romanorum nono: Figulus habet pote»ftatem lati. 1 Corinthiorum 7, Sed potettatem habetfae aoluntatis.id eft,liberum 105 eligendi,an uelit co:iugium,autcoclibatum.A& 5. Ager uenditusin tua paoteftate erat. Sic& in fpiritualibus dicitur poteftas uté»di libertatein cibis füumendis,& reliquo ufu adispho-rorum. 1 Cor.$. Videtene quo modo poteftas ifta ue-ftra(it(candalo imbecillibus.poteftate orituralia fignificatio liuius uocis, ut ponia-tur proindicio poteftatis permetonymiam, polita refignata pro(igno. Tegumentum enim capitis indiciüeit mulierem effe fub poteftate uiri: unde& uerbü Nubo de cóiugio ufarpatur, quod alioqui tegere aut uclare fignificat. Sic etiáin Germania uirgines plerunquedetecto capite tanquá adhuc liberz: mulieres contràuelato in publicü prodeunt. Contrà Romanis tegumétü pilei,liberationé Aferuituteindicauit, Quarto, po-

P: 0 918

languidé, fed amplifsimis donis noticiz& cloquen.tiz inftructus: non fine auditorum affeGtione, fed po»tentereos perinouens: non alios tantum citans, ledfnam authoritatem proferens,& qusfi pro fuo iure ar-bitrioQue omnia agcns: ut cum toties inquit, Ego di.couobis.& miracula fuo uerbo ac mandato faciens:ut, Puella ego dico tibi, furge. Neininem denique infaciem refpiciens,& timens: non etiam curans quidcontrà Phariízi& pontifices garriapt aut ganniant,0 prohibeantaut mandent: cuius actionis&um potefta.teconiunétz aliquam fpeciem aut umbram exprefsitLutherus.Huc etiam pertinet, quod fuprà expofui,Potens eratin opere& uerbo.Sic Matthzi octauo,& Lu^cz feptimo dicit Centurio,fe effe fub aliena poteftate,fcilicet fuperioris magiítratus,ut tribuni:& habere uicifsim alios fub fua poteftate,nempe decuriones& milites.(aig uigefimofecundo: Poteftatem tuam daboin manum eius. id e(t, tuam dignitatem aut functionéineumtransferam.—Quintó,binc crebró fit, ut Pote-

20 ftas ipfos etiam magiftratus,gubernatores, ac quafuis

períonas poteftate przditas fignificetidduenon tan4tum in politicis, fed& fpiritaalibus imperijs: necíolüfacris,led& prophanis authoribus. Suetonius: Clau-dius iurifdictionem quotannis magiflratibus deman-dari folitam in perpetuum, atque etiam per prouinci-as peteítatibus demandauit. Sic& Plinius libro uigelimo nono, Capite quarto ufurpat:& etiamnum inItaliain multislocis magiftratusac pretores uocan-tur Poteftates, el(ignor podeíta, Sed proferamus es

10 xempla Sacrarum literarum. Romanorum decimo»

tertio: Omnia poteftatibus fupereminentibus fintfubie&a.id eft,hominibus poteftate praeditis. Sicpobfes exponere illad Matthzi octiuo. Sum homofíubpoteftate pofitus, id e(t,(ab hominibus poteftate pre»ditis. Tit.tertio: Moneecs,ut principatibus& pote»ftatibus fint fubiecti. id eft, magiftratibus feu homint.bus magiftratum gerentibus. Ephefijstertio: Vtinenoteítat nunc principatibus& poteftatibus coclefti-bus,&c, id eft, ipfismet fummis angelis, qui ampliísi-

Tertio, ab hac priuata 40 mis fan&ionibus in celofanguntur, Sic moxtexto:

Lu&ta eit nobis, non aduerfus carnem& fanguinem,fed adueríus principatus& poteltates,adueríus mumdidominos,& tenebrarum feculi huius, aduerfus fpi-ritaales nequitias in ceeleftibus.id eft, contra fuinmos& nequiísimos diabolos,qui in regno tenebrarutn máximis functionibus przíunt. Ephef.primo, Sufcitauit& collocauit Chriftum ad dexteram longe fupraom-nem principatum, poteftatem, potentiam& dominium.id eft,fuper omnes pote ntes.Colofl fecundo Spo

telas fignificat aliquando quoddá publicum 1us; autlé 40 liàns principatus& poreftates ottentauit publice id

gitimá potentiam, quod fermé proprium eft publica.rum perfonarum feu guberaatoram,fide politicorü,fiue Eccle Rom.r;:Omnis poteftas à Deo eft. Sicquerant Pharifzi à Chrifto, Matt. 21. Mar.1i& Luc.20,quoiure uel authoritate eijciat uendétes& ementes ex té-plo,dicentes: Qua poteítate ifta facis?& quis tibi de-dit i(tá poteítaté.id e(t, cà(is homo priuatus, nec potfis monttrarete uel à Deo uel ab ordinarijs guberna»toribus ad hoc opus ablegatum, non habes profectoius ita tumultuandi in templo,& omnino uideris effeturbator ac feditiofus. Matthzi nono, Habet poteítà

tem filius hominis remittendi peccata in terris.Sic íeperepetiturin Euangeliftis, quód Chriftus docebatut poteftatem habens: in qua tamen locutionetum$us docendi, tum etiam fingularis quedam efficaciascenergia comprehenditur: nempe quod non timidelocutus fit, ficut priuatitimidé aliquid publicé dicunt:non dubitanter, ficut qui funtincerti aut parum peri

ti: non frigidé ficut parum curantes, ut Phariízi: federdenter.non tenui quadam(ut ille inquit) uena, aut

eft, principes& potentes. Sic 1 Per. tertio, Subiectisei angelis poteítatibus& potentatibus. Sextó,pote-ítas aliquando ipfam dignitatem, aot quafi feelicitatéfignificat. loan. 1, Quotquotautem receperunt eui,dedit eis pote(tatem filios Dei fieri. id eft, dediteise-am dignitatem,& illud fummum decus autgradum,ut effentfilij Dei. Non fignificat hic Poteftas aditumad filiationem( utita loquar) autad filialitatem:feillam ipfam dignitatem aut plus quàm regale decus,60 ut(imus filij Dei. Impié ergo hoc alij ad liberum erbi*trium,ac primum affeníum,alij ad primá gratiam, quàde condignoregnum ccclorum inereri pofsimus. trhunt,quafi potettas hic illas primas uires notet, Sic pipía dignitate, faelicitate, beato ftatu ac fümmo gracuponiturhecuox crebro, ut 1 Corinth. 15: Cum iradi-deritregaum patri, cumq; aboleuerit omnem principatum ac poteftatem. id eft, omaem adueríariam po«tentiam ac dignitatem debellauerit, fibi; fubiecerit,Col.2 dicitur, Chriftum effe caput omnis principatus

70& poteítaris. id eit, Dominum& authorem omnisdignitatis

PE RINN

^