93 p. o

Grammaticis. Significat autem ordinem uel rerumuel temporum:ut, Poftcaput eftceruix, poft domumeít ortus, poítherü autregem fant famuli, Venit poftnubila Phoebus. Verüm in defcriptione temporis autalius fpacij diligenter obféruandum eft, non tantumhanc prepófitionem,fed& alias quz metas rerum,lo»corum auttemporum indicant(ut funt Ante, ufque,oft,ab,& fimiles) quinetiam omnes temporis auta-[s fpáciorum circumícriptiones, idque fermé inomnibus linguis,aliàs includere,aliàs excludere indie i«atas metas.ut prepofitio Ante diem pafchz, aliàs in-cludit, aliàs excludit diem illato: cam tamen à multisátaaccipiaturtanquam excludat. In ufitatis numera-1ionibus dierum& menfium, quinto, quarto aut ter^tio nonas,idusaut calendas, omnes fübintelligunt Ante: qiàfi plene diceres, quarto aut tertio die ante no-nas, idus uel calendas: ubi non excluditur dies nona-rum,iduum,aut calendarum, fed fimul numeratur. cüeoenim eft quarta aut tertia dies ea, quz ipdicatur.Sic Prifcianus putat fubaudiri prepofitionemin locutione, Nátus eft decem annos,aut X X:pro,an-telo aut20: cum quidem de eo intelligatur, qui agatannumio,aut 20 ut talis loquutio(imul includat de:cimumannü imperfe&tum:non autem fit fenfus, quódfit natus ante hofce 10 plenos ac perfectos annos in extremitateundecimi. Sicetiam, dum uulgó dicimus,Ab ea die coepit me odiffe autamare:(imul illam diemincludat,non excludat. Sic prepofitio eost, non fem-per excludit metam temporis quà notat, feu à quain-cipit: utcum dico, Poft duos auttreslud fiet, non fignificat debere integré preterire illasduas aut tres dies,& tertiaaut quarta demum id fietquod eftindicatum. Quódautem hzc fit uis prepo»fitionis Latinz Poft, ut aliquando includat diem indi-catum ficut etiam prepofitio Ante:poteft multis exé.plisidoneorum authorum probari. Nos nunctantumunum proponemus. Cato libro de Re ruftica, cap. íesxagefimoquinto inquit: Oleum uiride fic facito. O-leam quamprimüm ex terra tollito: àfolijs& ftercorepurgato: poftridie, aut poft tertium diemfaerit,facito, Vbi, ficut poftridie de fequenti ipfo dieintelligi neceffe eft: ita poft tertium diem, de ipíoter-tiadie, Iubetenim fieri oleum fecundaauttertia dieá collectione nó peracta, aut exacta demum tertia die,nempe quarta dié. Siccum dicitur,cras aut poftridieproficifcar:(quod aduerbium quidam ficcomponi&efle uolunt idem, quod pofttertium diem)nonindi-cat me clapía demum tertia die, nempe quarta,fed ip.fatertiaabiturum. Septuaginta,ubi ita legitur, Faétü-Qué eftà fine trium dierum,poftquam percufferantdus cum eis,audierunt illos effe uicinos fuos, quodq:in medio ipforum habitarent,& proficifcentes filij nrael peruenerunt die tertio ad ciuitates eorum.ubi au^ditionem uicinitatis illorum ponitpoft diem tertiamab i&o fasdere, cum mox dicat eos ipfa die tertia ad ilelos perueniffe:ut neceffe fit illud A'finetruos dierum, feu(ut Grzcus habet) utra vpás duque utra và dif D eu algdualánlv,non excludere, fed includere tertiam dié, quamox dicuntur ad illos perueniffe, eisque peperciffe.

P, O 932

etiam finem excladere uideatur: nihilominus non ra-ró includit illud,multo ergo magis Latina& Grzca,

Clarum ac perfpicuum exemplum huius fignificati i.ftarum particularum eft, quód Euangelifte promifcuutuntur,In tribus diebus, auttertia die refurgam. Lo.cus Matthzi uigefimofeptimo eft inprimis notatu di,gnus, ubi dicunt phariízi Pilato: Domine,recordatifumus,quódiille fedu&tor dixit,Poft tres dies refurgo,iube ergo muniri fepulchrum uíque ad diem tertiam,

Q e rio giras ju gas. ubi fi non concedas,iftas prepofitio-

nes Víque& Poft includere metas temporum,aut di-esin quos definunt,& à quibus incipiunt, ineptifsima&abfurdifsima erit illorum in fuo prauo inftituto ui.

ilantifsimotum hominum oratio: quód fcilicet fepulchrum fittantumillo primo biduo cuftodiendum,&porró negligendum: quandoquidem lefus dixerit, feelapfo triduo, quarta demum dierefurrecturum. Sicenim non fuiffet cuftoditum fepulchrum eo tempore,quo id maxime cuftodiri oportuiffet, Contràuero

Ante, 2o Matthei uigefimofexto uiderurprgpofitie Poft exclusi

dere metam aut diem, poft quem aliquid fieri debeat.Cum enim Chriftus dicit, Scitis quód poft biduü pa-Ícha fiet: uidetur, quód tertiam, non fecundam diemnotet. Primaenim die cenauitin Bethaniain domoSimonis leprofi,ubi offeníus eft Iudas profufione unguenti:fecunda abijt Iudas ad facerdotes,eisque pro-mifit proditionem Domini,unde cepit querere ac ceptare occafionem prodendi eum,utin textu eft:tertiadenique die uefperi fit paícha,& Iudas prodit Domi

dies hocautil«;o num.Nam illud,Ex eo tempore quzrebat opportuni

tatem ut eum proderet: omnino indicat, intercefsiffealiquid more inter conuentionem aut contractum j-ditionis,& ipfam proditionem. Hanc uulgarem ru-demque obferuationé fi notaffent do&ifsimi uiri,tumrecentiores Annotatores Teftamenti noui,tum&ueteres, non adeó fefe torfiffent in conciliandis iftis di»&is, Tertia die, aut poft tertiam diem refurgam. Sophiftz aut Iurifte recentiores hancambiguitaté animad»uertentes ,foliti funt adijcere duas iítas uoculasEx?

quàm le&ta 4o clufiué aut Inclufiué,ante aut poft tres dies inclufiué:

iincludendo in hocnumero dierum etiam ill diemquz pro tneta ponitur;aut contrà, excludendo eam.

Verüm ut prepofitio Pos?&««à tanto magis innote/Ícat, adícribam locum ex Annotationibus cuiufdamrecentioris fupra Marci octaui: non quód putemeücommodiísimé illum locum expofuiffe:fed quia mul-ta exempla adducit ex fcriptoribus, unde uis Greceprepofitionis perípici aliquanto clarius poteft. Tribuspóft diebus, vàr iique, Vulgata& Erafmus id

fae 50 uerbum, Poft tres dies: que interpretatio non modó

e(tobícurahoc quidem loco, fed etiam(ut exiftimo)falfa. Itaque magnas peperit controuerfias inter do*&iísimos uiros,qui hunclocum cum alijs multis con-ciliare ftudent: in quibus diferté dicitur Chriftus nonpoft tres dies,fed ipfo die tertio refurrecturus, Dicamigitur& ego quod fentio,ut eruditiores iudicent.Quiad Íynecdochen confugiunt, non penitus expediuntnodum:quia nemo Latiné dicet, poft tres dies fieri,

uodfitintraillud tempus. Quid ergo? Certé genus

Moa«gà iugors ergo, eft illis uerforibus idem quod«i 4- 66 dicendi quo ufus eft Dominus in fuofermone, mínt«

téqu ri vgísy, quod mox ibi fequitur: feuin Hebrzo eft,dietertio. Sic Deuteronomij trige(imoprimo in Heebrazo eft.roa Mikez, à finefeptem annorum. Grecahabet, 474 ia] ir», poft feptem annos: cum agatur deipfo feptimo anno, feu remifsionis, ut ex fequentibusapparet,tametfi quidam Rabini diffentiant. Sed obferuanda eft cumprimis etiam Hebrza prepofitio vouMikez à fine: que cum eriam magis uideatur excludere praecedens tempus, quàm uel Grzca í2,uel Lati»

na Poít,ut quz dicat poft finem tot dierum,ipfumque 70 homo tam pius quàm eruditus, alia uia ag

mé ambiguum fuiffe declarat Pharifzorü oratio Mat-thzi uigefimofeptimo, petentium à Pilato ut iubeatmuniri fepulchrum in tertium ufque diem: Quia(in^quiunt) meminimus impoftorem illum dixiffe, cumadhuc üiueret, mE 7páf d spes yyégeuct, Hoc igitur dicendi genus fiambiguum fuiffet,trium dierum mentionenon feciffent pharifzi: quibus elapfis,fe nihil metuereteftantur, quum in id duntaxat fpacium à Pilato pr

fidium petunt. Hocigitur quum uideret Stapulenfis,greffusehunc