1281 V I

Non caligauit oculus eius,nec aufugit uiror eias, Pro:uerbium Chrifti, Si hzc fiunt in uiridi, quid fiet in ari-do? fupràáinuoce ÁRID V S expofitum eft.

VIRTV S,uarié accipitur: plerunq;tamen de mili-tari fortitudine. In Hebrzo eft plerunq; Chail, licet&alia quedam uicinz uoces hac Latina appellationeinterdum reddantur, Iudic.i8, Miferunt Danitz e fuonumero quinq; filios uirtutis, id eft,(trenvos ac belli»cofos.2, Sam.17, Et ipfe etiam filius uirtutis, cuius cor

fitficut cor leonis,liquefcendo liquefcet:id eft,licet fit 10

fortifsimus. Iofuz 6, Dedifortes uirtutein manu tua:pro, uirtute bellica illuftres. Dicitur etiam is Viraut felius uirtutis, qui ia quocunque genere negocij autoperiseft induí(trius.fedulus ac folers. Gen.47: Si cognoue-ris effe inter fratres twos uiros uirtutis, prafice eosmeis pecoribus.id eft, peritos fimul& fedulosinrepecuariatractanda. Innocentiam innuit Salomon, cumdiciti.Reg.1,de fao fratre Adonia, qui ante eum regnüoccupare uoluerat: Si fuerit filius uirtutis, non cadetde capillis eius in terram: quód fi malam faerit reper-tum in eo,certó morietur.ubi Eiliw uirtutis dicitur is,quitráquillé& innocéteruiuit,nihild: mali molitur.Con^trà, Malum effe in aliquo, fignificat eum praua confilia mo-liri: ut quód poftea Adonias petierat in uxoré Abifag,quz quafi fpeciem quandam uxoris Dauidis, atq; itaregine pre fe ferebat, eod; perillas nuptias uidebaturAdonias fibi parare uiam ad regnum. Dicuntur& foz-minz Mulieres uirtutis, que nempe preter pudicitiá cor-date,intelligentes,& in re familiari tractanda,edacandifque liberis ftrenuz funt: qualis prolixà Prouerb.2tdeícribitur. Ruth?, Vniuerfa ciuitas fcit, quód mulieruirtutis fis. Sic Prouerb.12 dicitur mulier effe coronaautdecusuirifui. Aliquando etiam uim terrz autar-borum,ma23 coach uirtutum uertunt:Iob?.Ioel.2. Vireté»^m Hel crebró fignificat exercit, quia ibi eft quafitota uis fortitudinis militaris. Sic& Gireca uox eta&irobur,pro exercitu ponitur. Hoc fenfu non dubitoaccipiendum effe, quod Luce 21 predicitur,quód uir-tutes coelorum mouebuntur,aüt agitabuntur, uelcon

V I 128 z

moném inflatorum,fed uirtutem: non enim in fermo.neregouim Dei eft,fed in uirtute.id eít,non in externagarrulitate ac fpecie, fed in ueraac uiua,& in omnespartes ac officia Chriftiani hominis efficaci pietate,1. Corinth.15, Virtus peccati eftlex:id eft, peccat& om-nem fuam uim accipitàlege. Nam ideo aliquid eft peecatum,quia id Deus per legem fuam damnat: ideo fu-rari res /Egyptiorum,& interficere Cananeos,nonfait peccatum,quia id lex Deinon probibuerar,fed potius mandauerat. Ideo etiam peccatum affert poenam

& mortem,quia iufticia aclex Dei talia facta morte pu

nit.omnis ergo efficacia peccatià lege, prohibente&damnante illud,eft. virt Cbrifli in infirmitate perfici-tur: 1. Corinth.i2,& 4. Vt eius uirtutis excellentia fitDei, non ex nobis. id eft, potentia Chrifti eft potifsi-mum in noftris imbecillitatibus efficax. perficitur igi»tur,quo ad efficaciam,feu potius effectum, non quoadeffentiam:aut etiam illuftratur,ut uis eius tanto magisfplendeícat& effalgeat.2.Pet.1 eft, Preftate in fide uir»

20 tutem,in uirtute fcientiam.ubi aliqui intelligunthone

36

ftos mores:íed uidetur potius dicere, Date operam utfit uiua,potens& efficax fides:que porro efficacia,ui-goracferuorfidei non temere feratur,(ed certa cogni^tioneaciudicio ex uerbo&fípiritu Dei fumpta gubernetur. Illa porró fcientia, moderationeaut temperan-tia quadam regi debet, nontamen uttimore& impa-tientía calamitatum proríus eneruetur. Porro patienstia illa fit ornata uera folidad; pietate, que pietas fe desclaret p feriá charitaté& beneficentiá erga proximü.VIiSCERA,funtmaiora uitaliaj; membra: ut cor,pulmo, epar, lien,& forté etiam renes. In Nouo teíta«mento eft Griecumzayxra, quod citra cótroueríiamprzdi&as partes notat. At in Veteri teftamento& He.brzalinguaeft am^ rechem, quod proprié tum ipfamuuluam acuterum,tuim etiam fecundinam( cuifcetusin utero matris inuolur? eft) fignificat Rechem enim,matrix,aliàs etiam pia mater dicta eft. Nam ut pannículus illetenuiorfirmans actegés cerebrum, maternamcuftodiam cerebro impendit,neledatur, ideo piz ma

cutientur.id eft,aftra: que etiam alioqui crebro uocan 40 tris nomen adeptus eft:ita panniculus matricis,quia il

turexercitus cceli:itaut ftelle non maneant difpofiteutantea. Ibidem additur,(tellz cadét: Matth.24.Non«nunquam denotat fortia facta& preclara opera: utfant,uiétoriain bello,liberatio patrie,ac innocentum,& fimilia catorthomata.Sic dicitur dextera Dei facereuirtutem:Píalm.1$8,Dextera Iehouz facit uirtutem.&Num.24,líracl faciet uirtutem.Ruth 4, Facies uirtutéin Ephrata: id eft, preítate uirum bonum, iuftum acftrenuum.Sicaccipiendum eft quod dicit Pfal.r1o, Po»

pulus tuus fpontaneus in die uirtutis tuz. id eft in die 50

ui&toriz tuz, poftquam moriendo mortem deuinces,& regnam tuum conftitues. Sicetiam magna operaChriíti& eius miniftrorum uocantur ewzzss, uirtu-tes:id eft,prepotentes operationes. Pernomentuummultas uirtutes fecimus, Matth.7. Sic Marci 6, Quoduirtutes tales per manus eius fiunt. Et deniq; t.Cor.12,Alij facultates uirtutum. id eft, eximiarum operatio:num,miraculorum,& aliorum:in quibus& alijs plurimis locis, Virtus fignificat effe&um uirtutis aut poten

lialteri& materia& officio eft fimilis, etiam Hebrzisifto nomine am pia mater dicitur. Iudicoauté, ipfumuerbum, ac cztera quoq; nominaab ifto nomine znefTe deriuata.Gen,20, Concludendo conclufit Iehouaomnem matricem domus Abimelech. Exod. 24, Om-nis apertio matricis mea eft.Iob 3. Quare non à matri-ce inortuus fum 7 Hierem.5. À' matrice fanctificaui te.Ofez 10, Dacis matricem abortientem,& ubera aren-tia.Píal.11o, Ex matrice aurora ros,ita eft pueritia tua.id eff, pueritui. Sumitar femel pro mifericordia.Iob24. Obliuifcetur eius matrix. id eft, ipfa mifericordia.Credibile tamen eft, quafi per quandam fynecdochenetiam alijs uifceribus hác uocem attributam eífe.Hinceít quód in plurali numero ufurpatur, quodd; etiá ui-ris tribuatur.(icut de lofeph.Gienef. 4 Ícribitur, quodaccendebátur uifcera eius ob fratrem Beniamin, eod;feàfletu continere no potuerit. Quinetiam interdumclaré Vifcera uidentur fignificare cor& adiuncta uita»lia membra. Iob 8: Quis pofuitin uifceribus fapiens

tic. Alioqui fepifsimé Virtus pro caufa efficaci& po. 6o tiam? Hierem.21,& Ezech.it, promittit Deus, fe datus

ente fumitur. ÁCL.1, Accipite uirtutem fuperuenientéin uos Spiritum fan&ü. Sic AG.;. Qua(i noftra uirtuteaut pietate hunc claudum fansffemus.AGtor.4, Magnauirtute dabant Apoftoli teftimonium refurrectionisChrifti.Sic Iohannes baptifta dicitur ueniíTe in fpiritu& uirtute Heliz, Luce. Sic Euangelium dicitur uir»tus Deiad falutem credentium,Rom.. 1.Corinth.ride(t,uis& efficacia quedam Dei,feu per quam Deus eftefficax aut operofus,Sic& Simon Magus, A&.8,uole.

rum effe fpiritum aclegem fuam in uifcera noftra: ubicor intelligi neceffe eft, Sed eftibiin Hebrzo aliauox,nempe z^ Kereu,quod fignificat interiora. Porró abhoc nomine materni uteriaut uifcerum, fit uerbumum richem,quod fignificat ex animo mifereri alicui:& nomen racham,acin plurali rachmaijm,quod mife-rationes ac mifericordias uertunt, Dubitari uero pofsfet,an uocabulum hocuifcerum mifericordiam fignificet ducto etymo à materno affectu, quo ea przdita eft

batuosari uirtus Dei. Corinth.4; Cognofcam nó fer 70 ergafuum fostüm in utero geftatum, atq; adeo ab ipfa

fuaui

v