LA RN I. UNE Vi. 45
3 x ſint: inferius quidem ferrea lamina, ſuperius pileo figulino; totumnitro intus oblitum: impletur magna parte ab A herbis, lignis etiamin fruſta inciſis,& urina& aqua cloacarum, aut ſtagni, aut(ſi hæc non Aqua quomo-adſint) terra, uel ſub diuo ante Solis ortum deraſa: tunc enim magis doper igni anhumida eſt rore aut imbre, uel profundè effoſſa in domibus: cum e- xiliũ ubiq hanim ubiq; aqua terræ ſubſit, ut profundior eſt, eò h umidior: ſupponi beauur.tur ignis lentus,& uaſa in ambitu E E, undiq; tantũ aquæ profluit ſaluberrimæ, ut alendis pluribus hominibus ſufficiat. Nam ubi ampliusnõ deſtillat, ſublata lamina B detrahitur terra, aliaq́; imponitur. Ita fit,ut modica lignorum iactura, plurimũ aquę habeatur. Optimum hoceſt ubi terra ipſa ardet, ut dictum eſt, in locis Germaniæ non paucis,uel ubi lapides, ut in Scotia: ubiq; autem clibani fuligo ad hunc uſumaptiſs ima eſt, quòd ſenſim ardeat,& diu ignẽ contineat. Nam quan-doq; per duos continuos dies ardet. Hoc inuentum placuit diſtinctèenarrare, quòd acceperim Franciſcum primum, Galliæ regem, quin-gentis aureis donaſſe artificem, quamuis tam ſimplici induſtria. Plustamen(ut audio) potuit hac in cauſa Regis egregia liberalitas, quàmuulgaris inuentio detraxerit authori. Atque utinam hic rex, relictis Traciſci Gallobellis, totum ſe uirtutibus, quibus natus erat, tradidiſſet. Poterat ſa- rumregis libene Ptolemæo illi conferri, qui tantùm bonis literis atqʒ bibliothecis valitasattulit incremẽti. Sed ad alia tranſeamus: cùm aqua optima uel ex ter-0 B ra, atq; plantis colligatur, aut effodiatur, aut è marina corruptaq́; ha-beatur, aut è cœlo: de tribus quidem primis modis iam dictum eſt:primò quidem hic, ſecundò atq; tertiò in libris de Subtilitate: mani-feſtum eſt, ubi quartum expoſuerimus, nullum præter hos inueniripoſſe. Quæ igitur ò cœelo excidit, ſic colligitur cauernis, quas ciſter-nas Veneti uocare ſolent: effoditur quadrata aut rotunda foſſa, am- Ciſternarumpla quantũ libet,& muro circundatur. In circuitu altius duobus aut conſtrictio,tribus paſsibus, quàm ſit imum foſſę, è marmoris tabulis ſternitur ſolum. Fornix ubiq; ſuperinducitur, decliue fit ſuperius ſtratum in ex-tremas, atq; ibi ſoramina quæ aquam ſuper ſolium marmoreum ex to-ta corte deducãt. Solium illud aquæ omnino imperuiũ, adeò cemen-to rimæ diligẽter obductę. B ſolio in foſſam canales decliues è ligno,aut figulini, uel etiam uitrei, aut argentei. Foſſa ſenſim ipſa deſcendit,ſic ut tota aqua colligatur in medio. E cuius regione puteus ſuperiusad hauriendum aquam collocatur. Imum ciſternæ pauimentum ha-bet marmoreum, cemento ſolidiſsimo conſtructum, itemq́; lateraeouſq; quo aqua pertingere poteſt, ne collecta diffluat aut corrum-patur. Quicquid eſt ſpatij inter fornicem,& altius ſolium, quod ci-ſternam ambit, primùm quidẽ puriſsima arena, inde etiam ſpongijscompletur. Sic adeò pura profluit aqua, ut pręter id quod ſit ſaluberrima omnium quę bibi poſſunt, diu etiam immota( quod ſignum eſtoptimæ aquæ) haud corrumpatur.
D 4