Buch 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Rervm Varietate Libri XVII : Adiectus est capitum, rerum & sententiarum notatu dignissimarum Index
Entstehung
Seite
378
JPEG-Download
 

Ratio ſphærnlex in igneismachinis.

Ionis quomo-40 ferttur adpabulum.

Lauundi anti-quitus ratio.

378 DE RERVM VARIETATE

humilius oſtium atq́; in inſeriore parte. Medio ſolio crates ferreaſim

plex, per quam cinis demittitur: conſtat itaq;, oſtium per quod ligimmittuntur, in parte ſuperiore eſſe, reliquum autem in inferiore. Coquuntur& ueru carnes, propoſitis cardinibus à lateribus eius oſti,per quod cineres extrahi ſolent: nam ibi pruna torret carnes,& flam-ma in ſuperiore ſolio, ſi aptetur rota, circumagit uerua. Verùmtunecùm exhalare eam oporteat, non tantum fit compendium lignorumIgnis uis tanta eſt, ut concluſus, ſi moram trahat, ſuffocetur: ſinſuf.focari nequeat, diſrumpat:propterea cautè agũt, qui machinis igesmagnis ſphærulam immirtunt: non enim ſinunt ut canalem ad un-guem occupet, ſed inane aliquid relinquunt.Quomodo uerò ignis ad pabulum flectatur, uel ſi lucerna, ut a,lenus inquit, arcto ore extincta perfectè ſit, denuò flamma ſuper-impoſita accenditur. Vt rei quæ neq; uiuit, neq; naturalis eſt, ſenſumquaſi aſſignare cogamur. Atq; id ſanè obſcurum, quod ad pabulumattinet: nam de flamma, cùm ſit motus acrior, iuuatur à circumfuſacaliditate: quoniam ibi regione aer adeò attenuatur utrinq; excalefctus, ut flammam excitet. Verùm in pabulo difficilius eſt, cùm flam-mam ferri ad ipſum uideamus. Non enim naturali affectu id contin-gere poteſt, cùm affectũ non habeant, ſed uim: eſt enim qualitas cummotu in aliena ſubſtantia. Neceſſe eſt igitur caſu id fieri, non ob pa-

bulum, ſed in pabulo manifeſta inclinatio percipitur, quoniam ac b

cenditur. Quòd ſi qua alia cauſa ſit, non alia quàm ex flatu,& quiapa-buli obiecto aer incaleſcit. Et quoniam à quibuſdam uapor exhaltea parte ut bitumine, calor enim trahit, uapor autem accenditur, atq;ita flamma permeare uidetur. Declarauimus enim, neq; ignem nedflammam manere: non ergo inclinari poteſt, ſed noua generatut:,His ergo quatuor modis, non quoniam ignis natura ad pabulum fe-ratur, inclinari uidetur. Quantũ uerò diſcriminis ſit inter uim quamhabet, dum ſurſum fertur,& à lateribus: nemo ignorat, qui palmamſupra& à latere extenderit: multo enim magis calefacit palmo ma-gno procul ſupra, quàm à latere duorum digitorum ſpatio. Mihi au-tem hæc reputanti, decupla proportio aut proxima uidetur, cumignis collectus fuerit ut in candela. Ob hoc igitur lebetes ſuperpoſiti(ut aliãs dixi) alter ab altero feruorem contrahũt, ut quandoq; omnes bulliant: ſed ſi temperetur, ratio antiquorum declarabitur, quaeodem igne caldarium infra, tepidariũ in medio, ſrigida in ſupremnoꝰloco ordine ue ad lauãdum habebitur. Tria enim uaſa aqua plenaſeſibi inuicem imponuntur, imò inſeruntur, ut uno igne omnes, diuer-ſo tamen modo, temperentur. Si quidem inferioris aqua feruet, nontamen ita ut bulliat, nam ſic idonea non eſſet lauationi,& ſupremaetiam neceſſariò incaleſceret: ſed ea ratione quæ ſubtilis, nec negligenda erat, ignis temperabatur, ut cùm ſupremæ aquæ ſrigus 1

gar

.e

e.B., 98.