Buch 
Hieronymi Cardani Mediolanensis Medici De Rervm Varietate Libri XVII : Adiectus est capitum, rerum & sententiarum notatu dignissimarum Index
Entstehung
Seite
684
JPEG-Download
 

8% DE RERVM VARIETATE

RESOLVTIO X FEINE AVA HABETVR VS VSINVENTOR VR. cap VT Xeix,MMV negocium eſſe uidetur, ut rerum inuentarumulſum agnoſcas. Vſus uerò finis eſt:& ex fine principia et„ principijs conſequuntur aliqua quæ digna ſunt ipſo feuueluti in Geomerricis, ad id quod latus recto angulo op-poſitum in orthogonio trigono, tantum poteſt, quantum duo reli-qua quæ angulum rectum continent. Et in Arithmeticis, quòdcu-bus totius, æqualis eſt cubis partium,& triplo producti cuiuslibepartis in quadratũ alterius mutuò. Quæ uerò ex talibus ſequuntufacilius habentur quàm finis inuentio, aut principiorum ex fine.Drum nie. Et ſimiliter in mechanicis propoſito fine, ueluti, an uitrum polſtram dicit. dureſcere quærendum eſt:& quantum ſcilicet, ut à lima non tanga:tur: uidendũ deinceps quomodo. Scimus enim durum trilariam di-ci:aut quod penetrat, nec flectitur, uelut chalybs: aut quod renax eltut aurum& funis: aut quod non tangitur à lima, nec facilè eroditut,ut gemmę pleræq;. Eſt etiam duplex duri ratio, quod facilè penettatut uitrum&ut chalybs. Sed hic modus ex primo& ſecundo conſtatnam quodcunq; durum eſt ut penetret, ſi idem flectendo facib᷑ nonfrangatur, idem etiam durius erit quàm quod flecti ullo modo ne-quit. Sed eſt etiam alia ratio denſitatis: denſa enim, duriora ſempepari ratione quàm rara. Durum igitur eſt etiã quarto modo dicum 9nam palàm eſt chalybem qui flecti omnino nequit, quoniam ſpiusin aqua frigida extinctum ſit: aut alia ratione uitro, tamen elle duriusquamuis enim ubi par ſit flexio, pariter facilè etiam frangantur: chilybs tamen, ne flectatur magis reſiſtit. Adamas uerò quamuis leutamen uitro longèͤ durior, imò etiam forſan chalybe elt: cum hoc genus duritiei à tertio genere diſtinguatur. Oportet igitur ſpecte 9 0nes diuidendo 15110 diſtinguere: cauereq;;, ne cauſam cum 180confundamus: oſtendere præterea quod ita ſit: atq; id eſtſccun 8propoſitum. Ex hoc in cauſarum inuentionem procedimus 75 5bus etiam uenabimur cauſas, quæ ad rem ipſam conficiendam 50nent, utpote an à calido, an à frigidotan poteſtate, uel actutan 1nuato, an alternante uiciſſitudinean uehemẽti, àn moderato 0.„ adã indigeco, uel humido: an diuturno, an breui: an pr oprietate qu nemoattatq; ita de cæteris. VItimò quærenda ſunt, quæ iſtudpolin 9di, loci, inſtrumenta, ut opus ipſum perficere liceat. Primùm 5expedit ſcire, quæ nam ſit hæc durities gemmarum: nam 1 8quæœrimus, quàm hanc ultimam, ſcilicet ut lima non ae 9 12non tangatur: neq; enim malleo carbunculus adeò, 75 5 Arn,ſtit: nec ſi flectatur, quantum ferrũ ſimili forma& mole:nec Kumentatem(ut aliãs diximus) uitro quicquam deficere uidetur:&

b 052. 3„ uitrum, nduram gemmam uo camus,& lima ferroq́; intactam, non grun,