: oO

tua hereditate pofsidebit. Quartó, quód it poi-deatur|, ut fit populus peculiaris, ac uelati fpecialisquidam theíaurus pre ceteris poffeísionibus autre-bus poffeísis acceptus. Verüm de hacphrafi etiam inuocabulo A-quifitionis ac Peculij dictum elt. Hafce qua-tuor proprietates huius uerbi, PaulusEphefios primoduobus uerbis comple&tur, inquiens: Spiritus fan-&us eft arrabo hereditatis noftrz in redemptionemacquifitionis. Priori enim uoce illam primam libera-

925 P

tionem à Satana, peccato& morte fignificat:pofterio^ 1o

reautem, plenam perfe&amd; faluationem in perpe-tuam pofleísionem aut fponfam Chrifto,&c. Dictumeítde duabus fignificationibus huius uerbi: id eft, deredemptione& acquifitione. Adid ueró quod fuprádixi,ignificare etiam acqui(itionem pergenerationé,uidetur commodé referri poffe illud Prouerb. 8: Dosminus poffedit me initio uiarum fuarum.Et illud Pfal.179. Tu poffedifti renes meos,& operui(ti me in ateromatris mez: id eft, tu formafti eos. nifi malis per Co-gnoícere exponere, ut mox ibidem fequitur. Alioquipro fimplici acquifitione ualde ufitatum eft. Prouerb.4; Pofside fapientiam,pofside prudentiam.pro,acqui-re,compara tibi, Tertio, fignificat hoc uerbum etiamftabilem poífefsionem, aut detentionem,& fruitionéacquifiti boni. Deut. 2: Ecce coepi dare hodie in tuampoteftatem Sihon,& terram eius: incipe pofsidereadpofsidendam terram eius. id eft; incipe occupare, uteam perpetuo poísideas, eáue fruaris. Leuit. 25:Turehzreditario pofsidebitis eos, ad pofsidendum poffef^fionem.id eft,firmo ac ftabili dominio. Gen.22: Pofsi.debit femen tuum portas inimicorum fuorum.— Faceéve alium poftidere, aut hareditare terram,eíft, tum obtine-reautconfequi,tum& diftribuere terram.lofuz 6:Sisfortis& robuftus, quoniam tu facies hereditareautpofsidere populum terram banc. Poffefitoues cordis lob17, cogitationes denotant, quia cor eas pofsideat gi-gnendo& retinendo.

« Aliquandoin malam partem hoc uerbum acci-pitar:Iob 15: Decernis contra me amaritudines,& fa-cis me poísidere iniquitates pueritiz meg. id eft, im-putas denu9,ac obijcis, aut facis ut malé fruar eis,lu-endo poenas, Sicut enim folent poffeffores fuis rebusfrui:ita bomines bonis fuis malis'ue operibus freun-tur,recipiendo inde mercedem fuam. Poflidere, at fa-prà dixi, poffet Pfal.179de noticia exponi, ut ex fequentibus eius loci apparet. inquit enim: Tu poffedifti re-nesmeos,&c. Noneftoccultatumáte os meum. Insformem maffam meam uiderunt oculi tui. Contrà ue-rà Pal. 5o, uidetur noffe pro poísidere poni: Omnes

2

uu

p Q 014.

tiipeftibile aliquando fignificet rem difficilem, molcfis,ualde noxiá, autà qua alioqui ualde abhorremus. primz Iohan.: Qui natus eftex Deo, non poteft pecca.re, Oecumenius exponit per Non uult.fed& de hocloco in woce Inpoflibilis dixi.Ofez octauo: Quoufque nópoterunt innocentiam.id eft,non uolent:(ubintelligi-tur,ample&i,fectari. 2.Sam. 17: Non enim potuerunt,id eft,noluerantire in ciuitatem,ne uideantur. Aliquiexponunt,Non aufi fant. Sed audere eft etiam fpeciesuolendi, nempe in re periculofa uelle obfirmatoanismo. lofag 15& 17, Non potuerunt líraelite delereEthficos. id eft, rem difficilem attentare pra ignauianoluerant.Marc.j, Quomodo poteft fatanas fatanameijcere? pro,nequaquam uult.Eioc contra eorum naturam ingeniumque eft. Matth.20: Poteftis ne bibere calicem.z. Tif oth.2,Deus feipfum negare non poteft:ideft,non uult. Apocal.2. Non potes fuftinere malos.ideft,non uis, tibiqueid permoleftum eft. Sic Germa-ni, cb mag uicbt e[Jen, non libet comedere. Aliquandoo buicuerbo neceffarió fabintelligendus eftaliquis infinitiuus:ut in prius indicato exemplo, Ifaiz primo: Vtconuocetis conuocationem, non poffum: fubintelli.gejferre,tolerare,aut approbare Píalm xor, Sublimemoculis& corde turgentem non potero: fubintell, fer-re. Píalm.1;9.Mirabilior eft fcientia me, aut meo inge.nio.non potero ad eam:fubintell.pertingere. Verbumpofe Hebrzum cum datiuo cóftructum, preualere fi-gnificat.ludicum decimofexto: In quo poterimus ei,utuinciamus eum.id eft,preualebimus.T ale elt etiamo precedens exemplum Píalmi 159, Non potero ei:ícili^cetprzualere,eam capere. Gien.32: Et uidit quód nonpreualeret ei, Aliquando etiam abfoluté pofitum hocnerbum przualere fignificat. Genef.jo, Lu&ationibusdiuinis lu&ata fum cum forore,& potui, pro,preualoi,Sic mox 32,Luctatus es cum Deo& hominibus,& po»tui(ti. id eft, preualuifti, uicifti, Ofesg12, Lactatus eítcum angelo,& potuit. Hierem. 20, Fortiter apprehen-difti me,& potui(ti.Ibidem, Defatigatus fam ferendo,& non poffum.id e(t,non pra ualeo. Apoc.12: Michael

40& angelieius pugnabant cum dracone,& draco cum

eis,& non potuit,nec inuentus eítlocus eins.id eft, nóprevaluit, non uicit, fed expulíus eft caelo,& fua di-

nitate. Cum accufatiuo in Hebreo idem eliquandoualet.Pfalmo decimotertio: Potui eum. id eff, przua-lui.Hieremiz trigefimooCtauo:Non eft rex qui potewos quicquam.ideft,quiuoscogat. PofJendo po[je. ficut&aliz uerborum& nominum reduplicationes pleni-tudinem ac emphafin habent. Num.22. Nunquid pof-fendo potero loqui quicquam aliud? pro, impofsibile

fere(yluz mez funt, noui omnes aues montium. id 59 eft me quicquam aliud loqui: uel,at maximé totis ui

eft,omnia funt mes, uel in mea poteftate: facilé eis, fimodólibeat,utipoffum. PeffefJor aliquando uertuntuocem Hebrzam baal:qua aliàs maritum,aliàs domi;num notat Ioelis r, Plange puella fuper poffeffore adolefcentie tuz. ideft, fponío aut uiro, immatura mor-teabrepto.

POSSVM"hv iachalaliquando ualet idem quoduolo, aut cupio: ficut Germanis uerbum Magen. Ichmecbte effen,capio comedere: Ebr bat mier nicbt fo viel mots

ribus coner ac cupiam loqui aliquid aliud, quàm idquod Deus precipit. tarmen nequeam.I Sam.26:Vtiq»faciendo facies,& poflendo poteris, presalendo prsualebis, plané obtinebis uictoriam acregnum, fucce-det tibi id quod cupis aut moliris.E(tber$, Quomodopotero& uidebo 7? pro, quomodo potero uiuere 6 ui-deam? Poteít referri hoc exemplum ad id quod fupràdixi,fubintelligendum effe interdum infinitiuum. Voluntas aliquando hoc uerbo Po[fusi denotatur. Nam cá

gen dienen, oder zugefallen fein; pro noluit. Sic dicit Deus 6o legitur Matt.26,Poffüm deftruere téplü hoc Dei,&in

Í(aiz 1, Vt conuocetis conuocationem,non poffum:fubintell ferre.id eft,nolo.Gen. 43, Non poffunt /Egy-ptij comedere cum Hebrzis.pro, non folent, non uo-lunt.Sicaliqui exponuntillud Marc.6. Non potuit ibimulta miracula facere, tametfi fuam emphaíin habeatacceptum proprié.. Dei enim potentia fe quafi alligatad fidem noftram, fuamqQue potentiam aut impotenstiam io nos transfert, nobiíque imputat. Qno perti-pet& illud dictum, Omnia funt pofsibilia credenti.

Suprà autem in uoce Ipoftiblis& Necefari dixi, quód 70 tellectum tcítimonium Ipdaorü continere; acer

triduo rezdificare illud: omnino ibi Pofjum pro uoloponitur,ficut diferré Marcus hoc falfum teftimoniumperfolum uerbum Volo exprimere uidetur, inquiens14. Ego diruam templum,&c. Nam Chriftus lohánis2 haecdicens, nontam potentiam fuam iactat, quàmpetentibus fignum aut miraculum, predicit faturummiraculum fuz refurre&ionis, ut mox ibidem fequi«tur. Sicut& alibiidem fignum alijs uerbis eis pollicetur,quód nempe daturus fitillis(gnum Ion. Sicin?

bio^reum