12 DE RE METALLICA

quia graſſator ferro uitam uiato ri eripuit, ut eum ſpoliaret ueſte? ſimilis eſtpoſſelsio auri& argenti. Quoniam uerò his omnibus hominum uita benecarere non poteſt, cauebimus à prædatoribus,& quia ſemper non poſſu-mus ex eorum manibus effugere, eſt proprium munus magiſtratus, ſceleratos& nefarios homines ad tortorem& carnificem rapere. Belli etiam cau-ſa res foſſiles non ſunt: ut enim cùm unus aliquis Tyrannus magno amoreinflammatus in mulierem egregia forma, facit bellum oppidanis, iſtiuſmo-di belli in effrenata tyranni libidine eſt culpa, non in facie mulieris: Ita cùmalius cæcus cupiditate auri& argenti bellum infert diuitibus populis, me-talla extra cauſam ponere debemus,& omnem culpam in auaritiam tranſ-ferre. Nam furentes impetus& turpes actiones, quæ iura gentiũ& ciuiumcõminuere& uiolare ſolent, oriuntur ex noſtris uitijs. Quare non rectè Ti-bullus in aurum contulit belli culpam, cum inquit: 5Diuitis hoc uitium eſt auri, nec bella fueruntF,aginus aſtabat cum ſcyphus ante dapes.At Virgilius dicit homicidij culpam in auaritia reſidere de Polymeſto-

re loquens:

5*

Fas omne abrumpit, Polydorum obtguncat,& auro

Vi potitur. quid non mortalia pectora cogis

Auri ſacra fames? 5Et iterum rectè, cum loquitur de Pigmaleone, qui Sicheum interfecit.

At; auri cæcus amore,.Claàm ferro incautum ſuperat.. iFames enim& cupiditas auri aliarumq; rerum reddit homines cæcos.

Atque impia iſta pecuniarum cupiditas omnibus omni tempore& locoprobro fuit& crimini. Quin etiam auaritiæ tantum dediti, quòd eius ſeruieſſent, ſemper illiberales& ſordidi ſunt habiti. Similiter auro& argento,&gemmis expugn auerit aliquis pudi citiam mulierum, multorum fidem la-pefactarit, emerit iudicia, innumera ſcelera fecerit, iterum res foſſiles in cul-pa non ſunt, ſed inflammatus atque ignitus furor hominum, uel animorum

cæœca& impia cupiditas. Quanquam autem in aurum& argentum dicta, in

pecuniam potiſſimum dicantur, tamen quia nominatim eam carpunt Poe-tæ, ipſorum conuicia infringenda ſunt: quod uno illo fieri poteſt. His pe-cunia eſt bono, qui ea bene utuntur: dat damnum aut malum, qui malè.Quamobrem rectiſſimè Horatius: 85

Neſcis quid ualeat nummus, quem præbeat uſum

Panis ematur, olus, uini ſextarius.

Atq; etiam in alio loco.

lmperat aut ſeruit collecta pecunia cuiq;

Tortum digna ſequi potius quàm ducere funem.

At homines ingenioſi& ſolertes cum conſideraſſent rerum permutationem, qua quondam homines rudes uſi ſunt,& hodie immanes quædam& barbaræ nationes uruntur, qualis eſſet, id eſt, quàm difficilis factu& la-borioſa, reperierunt pecuniam. Ea uerò nihil utilius exco gitari potuit. Si-quidem parua auri argenti que maſſa, precium eſt rei magnæ& grauis.

Iraq;