2 ILLVSTRISSY ET POTENTIS SW SAXONIAE DVCIB VS.LAN DGRAVIIS TORIN SIA E, MARCHIONIBVS MISENAE, co-mitibus Palatinis Saxonia, Purggrauijs eAldeburgi ehe Magdeburgi, Comitibus Bre-næ, dominis terræ Pleiſenſis, 6 N C10 ſacri Imperij Archi-marſchalco e Electori ar eius fratri e I, G VeAericola 1

VN SAE ENVMRRO, illuſtriſsimi Principes, totius rei Metallicæ, ut Moderatus Columella Ru-ſticæ, magnitudinè, tanq; alicuius corporis gran-Agitate, cõſideraſſem: uel ſingulas eius partes, quaſiillius corporis mẽbra, numerando percenſuiſſem:ueritus ſum, ue uita prius me deficeret, q; uniuer-ſam percipere poſſem, nedũ literis cõſecrare, namc longe lateq; hæc pateat, quot& quantarum arE d tium, ſi non magna, at aliquãtula cognitio metallicis ad eam tractandã neceſſaria ſit, ex his noſtris libris quiſqʒ intelliget. Ta-metſi uerò res Metallica ſit ampliſſima, nec ulla ex parte 4 Græcis& Lati-nis ſcriptoribus, qui extant, abſoluta, perdifficiles habeat explicatus: tamenquia ueterrima eſt,& hominũ generi maximè neceſſaria, atq; fructuoſiſsi-ma, non debere d nobis negligi uidebatur. Etenim Agricultura ſcientiarũnulla ſine dubitatione uetuſtior, tamen hac res Metallica eſt antiquior, ueſaltem æqualis& coæua: nemo enim omniũ mortalium unq; abſq; inſtru-mentis agrum coluit. Ea uerò, ut etiam reliquarũ artium, quarũ omne opuseſt in faciendo, inſtrumenta, aut ex metallis facta ſunt, aut ſine metallis nõpotuerunt confici: qua de cauſa res metallica hominibus etiam eſt maximèneceſſaria. Nam cum hi paucis iſtiuſmodi artibus carere poſſint, earũqʒ maximus ſit numerus, nulla ſine inſtrumentis quicq; efficit: tum omnium re-rum, quibus magnæ diuitiæ bona& honeſta ratione acquiruntur, nihil eſtarte metallica utilius: ex agris enim bene cultis(ut alias res omittã) fructuscapimus uberrimos, ſed uberiores ex fodinis. Certè una fodina ſæpè mul-to maiores utilitatis fructus nobis præbet, quam agri plurimi: quocirca exomnium ferè ſeculorum memoria cognoſcimus, complures ex metallis di-uites factos eſſe,& eadem multorum regum fortunas amplificaſſe: ſed dehis nunc plura non dicã: quod eos locos in primo libro, partim huius operis, partim alterius, inſcripti De ueteribus& nouis metallis, tractauerim, acca, quæ contra metalla& ipſos metallicos dicuntur, refellerim. Quanq;ᷓ au-tem res ruſtica, cum qua metallicam libenter confero, uariè uidetur eſſe dif-fuſa, tamen in multo plures, quàm hæc noſtra, partes non diſtribuitur: nectam facile præcepta huius à me tradi poſſunt, quàm Columella illius tradi-dit: quod ipſe cõplures rei ruſticæ ſcriptores, quos ſequeretur, in benk 2 abult: