8
2 GE ORGIIL AGRICGLAE DE RE METALLICA
7 ⁵ ⁵ ⁵⁵u
vA Is eſſe debeat perfectus metallicus,& quæcontra artem metallicam& metalla atq́; ipſos me-tallicos uidentur ual ere, uel pro eis ſunt, primo li-bro ſatis explicaui: nunc decreui metallicos am-plius informare. Qui inprimis neceſſe habent ſanctè Deum colere, ac ea, quę dicam, ſcire, et operamdare ut quodq; opus efficiatur ritè atq; diligẽter.Etenim diuina prouidentia factũ eſt, ut his qui&—. norunt ea quæ oportet facere,& curant ut perficipoſſint, plerunq; omnia ſecunda accidant: inertibus contrà& qui curam inrebus abſoluendis nõ ponunt, aduerſa. Nemo certè ſatis habet omnes artiſicij metallici partes in animi notione reponere ſine impenſis, quæ faciendæſunt in metalla: uel ſine laborib. quos ſibi ipſe ſumit& ſuſtinet. Itaq; ſi quisfacultatẽ habet id quod opus eſt in ſumptũ erogandi, mercenarios, quot-quot uult, in operas cuiuſq; generis mittet. Vt quondã Soſias Thracẽſis inargẽtarias operas miſit mille ſeruos, quos ipſi elocauerat Nicias Athenien-ſis filius Nicerati. Si nullam impenſam facere poteſt, ex omnib, operibus facilimum quodq; ſibi ad efficiendum eligat. Ex quo genere hæc duo potiſſimum ſunt, ducere foſſas,& riuorum ac fluminũ arenas lauare. Nam ex hisſæpenumero colliguntur auri ramentataut lapides nigri, ex quibus confla-tur plumbum candidũ: aut etiam gemmæ. Illæ aperiunt uenas, quæ interdũabundant metallis, in ſummo ceſpite inuentis. Siue igitur arte, ſiue caſu ineius manus tales arenæ aut uenæ inciderint, quæſtum ſibi inſtituere pote-rit ſine impendio,& ex paupere diues repenteè fieri. Contra uerò ſi optatisnon reſponderunt, mox de lotione uel foſsione deſiſtere licebit. Verũ cumunus aliquis rei familiaris amplificandæ gratia ſolus facit impenſas in metallum, magni refert ipſum intereſſe operibus,& præſentẽ uidere omnia, quæeffici iuſſit. Quamobrem aut ad fodinam domiciliũ habeat, ut ſe in conſpe-ctum operarijs ſemper dare poſsit, ſemperq; cauere ne quis ſuum munus negligenter exequatur: aut habitet in propinquis locis, ut& crebrò metalli-cas operas interuiſat,& crebrius ad metallũ ſe uenturũ, quàm ſit uenturus,operarijs per nuncium ſignificet. Etenim ſuo aduentu uel eius denunciatione mercenariũ ferè quenq; ſic terrebit, ut nunquã non diligenter negotiumſuum agat. Sed cum inuiſerit metallum diligenter operarios laudet,& in-terdum eis det munera, ut& ipſi& alij alacriores ad laborandũ flant: con-tra negligẽtes obiurget atq; aliquos ex metallis amoueat,& in eorũ locumN Quinetiam dominus ſæpenumero dies noctesq; ma-neat in metallo. Quæ nõ ſit manſio deſidioſa& mollis. Nam metallici in refamiliari augenda diligentis intereſt, frequenter deſcendere in fodinã,& ali
quid temporis conferre ad naturam uenarum fibrarumq; cognoſcendam,4& tam