Buch 
Georgii Agricolae De re metallica libri XII : qvibvs officia, instrvmenta, machinae, ac omnia denique ad Metallicam spectantia, non modò luculentißimè describuntur, sed et per effigies, ...
Entstehung
Seite
60
JPEG-Download
 

. 5 DE RE METALLICAaliquem locum riuis& ualleculis terminisq; definitum. Quæq; autem area

cuius tandem formæ fuerit, recta deſcendit in imam terræ ſedem, quare eiusdominus habet ius partis omnium uenarum dilatatarũ, quæ ſub prima ſunt,non aliter ac dominus are uenæ profundæ ius habet tantæ partis aliarumomnium uenarum profundarum, quanta intra areæ terminos eſt: etenim utubicunq; una inuenta uena profunda eſt, non procul inuenitur alia, ita ubi-cunque una inuenitur uena dilatata, ſub ea plures ſunt. Poſtremò uenamquoq; cumulatam magiſtri metallicorum multifariam partiuntur in areas: etenim aliubi area capitis cõſtat ex tribus demenſis ſic duplicatis, ut paſſus ha-beat latitudinis xiIII. Iongitudinis xxl. quæq; uerò alia fodina compo-nitur ex duobus demenſis duplicatis, formamq; habet quadratã, id eſt paſ-ſus latitudinis xIIII.& totidem longitudinis. Aliubi uerò area capitis fodinarum conſtat ex tribus demenſis ſimplicibus, eſtq; latitudo eius paſſuumVII. longitudo x x i. qui duo numeri in ſe multiplicati conficiunt paſſusquadratos cxLVII. 5 a 1i Areæ capitis fodinarum forma.

XXI

114

CXLVII

AI

XI f

Quæqʒ uerò alia fodina componitur ex uno demenſo duplicato: Aliubiareæ capitis fodinarum datur demenſi duplicati forma, cuiq; uerò aliæ fodi- demenſi ſimplicis. Aliubi deniq; ius totius alicuius loci, riuulis, uallecu-lis, alijsq; terminis definiti, tribuitur uni domino aut ſocietati. Quinetiam o-mnis area uenæ cumulatæ aut dilatatæ rectà deſcendit in imum terræ. Verarea cuiuſq; fodinæ ideo terminis deſcribitur, ne lis oriatur inter uicinarumfodinarum dominos: termini autem quondam metallicis fuerunt ſolum ſa⸗ 5xa: atq; ex eo nomen inuenerunt: nam ſaxum terminale nunc etiam termi-nus appellaturt hodie uerò ſtipites acerni uel querni uel picei, annulis ferreisſupernè muniti ne mutilentur, ad ſaxa terminalia affigũtur, ut ſint magis inſignes. Bodem modo quondam agros ſaxis aut ſtipitibus terminalibus deſcriptos fuiſſe non libri modo De limitibus agrorũ ſcripti, ſed etiam poetarumcarmina teſtantur. Atq; arearum ſecundum uenas, quæ fodiuntur, diuerſas, ſunt formæ. Cuniculi uerò duplices ſunt: uni nullum ius poſſeſſionis ha-bent, alteri habent aliquod ius poſſeſſionis: nam cum metallicus in uno ali-quo loco præ uliginis abundantia uenam aperire non poteſt, ab ipſius par-te decliui orſus uſq; ad eum terminum, ubi uena ſit quærenda, ducit foſſampatentem latius& ſumma parte apertam, atque in altitudinem tripedaneamdepreſſam, per quam aqua defluit, ut locus ficcatus ſit aptus ad foſſiones.Qudd ſi non ſatis ea foſſa patenti ſiccatur, aut puteus, quem iamprimum ce-pit fodere, laborat multitudine aquarum, adit ad magiſtrum metallicorũ&petit ut ei det ius cuniculi: quo dato cuniculum agit, in cuius canales omnis