LIBER NONVs. 30g

ignem excitet: quo modo tam catinus quàm focus dimidiæ horæ ſpacio ſa-tis calefiunt: ac certe quidem ſi præcedente die uena in eadem fornace fue-rit excocta citius calefiunt:ſi non fuerit excocta, tardius. Focus uerò& cati-nus ni ante calefiant quàm inijciatur uena excoquenda, ipſi uitium facient,metalla damnum. Nam ſi puluis, ex quo uterque eſt confectus, fuerit æſtiuotempore humidus, hyberno congelauerit, uterque ruptus unà cum metallis& alijs tonitru inſtar ſonum fun dens diſsipatur non ſine magno hominumpericulo. Deinde magiſter inijciat in fornacem recrementa: quæ liquefactaex ore defluẽt in catinum: mox obſtruat os luto, cum quo puluis carbonumeſt permiſtus: id autem manu apponat ad pilum ligneum teres, craſſum di-itos quinq; altum palmos duos: cuius manubrium ſit longum pedes tres.Tum conto uncinato recrementa extrahat ex catino:& ſi uenam auri uel ar-genti diuitem excocturus eſt, plumbi centumpondium in ipſum imponat:ſin pauperem, dimidium:ad illam enim ei multo plumbo opus eſt: ad hanc,pauco. Mox plumbo ſuperinijciat titiones, ut liqueſcat: poſtea ritè faciat o-mnia& ordine quodam inijciat in fornacem, primo tantam panum, ex pyri-te conflatorum, portionem, quanta ad uenam excoquendam opus eſttdein-de uenæ, cum ſpuma argenti& molybdæna atque lapidibus qui facile igniliqueſcunt ſecundi generis miſtæ tantum, quantum duo aluei capiunt: tumtot carbones, quot recipit alueus bracteis ligneis contextus: poſtremò recrementa: fornace iam dictis rebus repleta uenam paulatim excoquat: ſed eamnon nimis ad poſteriorẽ fornacis parietem adijciat, ne circa nares follium ferruminata ſpiritui impedimento ſit, ignisq; minus luculenter ardeat. Is certein præſtantium excoctorũ numero ſemper habitus eſt, qui quatuor elementa poteſt temperare. Temperat autem qui uenæ, quæ terrę particeps eſt, nonplus quàm conuenit, in fornacem inijcit: qui aquam, quoties hanc res poſtulat, infundit: qui flatus follium moderatur arte: qui in ignem, qua parte lucu-lenter ardet, uenam iacit. Magiſter quidem aquam in utranque fornacis par-tem paulatim infundens carbones madefaciat, ut ad eos adhæreſcant tenuiſſimæ uenarum partes, quæ alioqui flatu follium,& ui ignium agitatæ& ſublatæ cum fumo euolarent. Sed quia diuerſa uenarum excoquendarum na-tura eſt, excoctores neceſſe habent focum nunc altum nunc humilem para-re,& fiſtulam, in qua nares follium ſitæ ſunt, interdum ualde, interdum pa-rum decliuem ponere: atq; fornaci flatum follium modo lenem,B modoò uehementem inſpirare. Etenim ad uenas, quæ cito calefiunt& liqueſcunt, exco-ctoribus opus eſt humili foco, fiſtula, quæ parum decliuis ſit poſita, flatu follium leni: contrà ad eas, quæ tardè calefiunt& liqueſcunt alto foco, fiſtula,quæ multum decliuis ſit collocata, flatu follium uehemente:ad has etiam o-pus ipſis eſt fornace multum calfacta,& in qua prius recrementa ſunt reco-cta, uel panes ex pyrite conflati, uel lapides, qui facile igni liqueſcunt, cocti:quæ ni fiant uenæ inſidentes in foco fornacis, os obſtruunt& quaſi ſuffo-cant: quod etiam minutulæ particulæ metallicæ, quæ, dum uenæ lauarẽtur,ſubſederũt, facere ſolent. Magni præterea folles habeant latas nares: ſi enimanguſtæ fuerint, multus& magnus flatus nimis arctè& acutè inſpiraturfornaci unde materia liquefacta refrigeratur,& circa nares ferruminatur.

atcg