VCCCͥ ²˙Üw) 17fectis lodinarum non licet ſymbola dominis indicere ſine ſcitu permiſſuq;magiſtri metallicorũ& duumuirùm iuratorũ. Quare eiuſmodi dolos adhibere non poſſunt. Præſides autem fodinarũ ſi fraudis conuicti fuerint, cæ-duntur uirgis: ſin furti, ſuſpenduntur. Fraudolentos autem eſſe aliquos partium uenditores& emptores clamant:cõcedimus. Sed num fallere poſſuntalium quàm hominem ſtolidũ, negligẽtem, imperitũ rerum metallicarum?uir ſanè prudens, impiger, gnarus hulus artis, ſi fides uenditoris uel empto-ris ĩpſi in dubium uenit, mox ſe confert in fodinam, ut uenam tãtopere lau-datam aut uituperatã ſubijciat ſub aſpectum,& conſideret ſibi emendæ ueluendendæ ſint partes nec ne. Sed dicant, ut is ſibi à dolis cauere poſſit, ſim-plex tamen& qui ſe præbet credulũ, decipitur. At non rarò uidemus, eumqui hoc modo alium circũuenire uolebat, ſeipſum decipere,& meritò om-nibus ludibrio eſſe. Nam plerunq; tam qui ſtudet alium fallere, q; qui falliuidetur, rei metallicæ eſtignarus. Itaq; cum uena præter opinionẽ fraudatoris metallis abũdauerit, tum is qui putabatur deceptus eſſe lucrum facit, quidecepiſſe damnũ. Verũtamen ipſi metallici raròꝭ uendunt emunt᷑ ue partes,ſed frequenter iurati uenditores, qui eas uenales tanti emunt uel uendunt,quanti emere uel uendere fuerint iuſsi. Cum igitur magiſtratus ex æquo&bono iudicet res controuerſas, bonus metallicus neminem decipiat, improbus fallere non facile poſſit, aut ſi fallat, non ferat impunè, ſermo eorum quide honeſtate metallicorũ detrahere uolunt, nihil momenti& ponderis ha-bet. Deinde metallici quęſtus nemini eſt odioſus. Quis enim nõ natura maleuolus& inuidus odium habebit in eum ad quem opes quaſi diuinitus delatæ ſuntẽ quiq; hoc amplectitur genus amplificandi rem familiarem, quòd
omni caret crimine? Sed fœnerator ſi uſuram exercet immodicã, in odia hominum incurrit: Sin modicã et ciuilem, ut nõ ſit inuidioſus, ad plebẽ, quòdeam non exhauriat, ex ipſa diues admodũ non efficitur. Tum quæſtus me-
tallici non eſt ſordidus. Qui enim talis eſſe poteſt, tam magnus, tam copio-ſus, tam pius? Turpe uerò& illiberale eſt lucrum mercatoris, cùm uendit fucoſas et fallaces merces, aut paruo emptis nimis magnũ precium conſtituit,eaq; de cauſa mercator non minori in odio quàm fœnerator eſſet apud ui-ros bonos, niſi haberent rationem periculorũ, in quæ pro mercib. ſe infert.Verùm qui hoc loco contumeliosè dicunt de metallica detrahendi cauſa,aiunt quondam facinorũ& ſcelerum conuictos homines eſſe damnatos admetalla, eosq; aut ſeruos uenas fodiſſe: nunc uerò metallicos eſſe mercena-rios, utq; reliquos opifices in ſordida arte uerſari. Profecto ſi metallica obhanc cauſam pudenda& inhoneſta ingenuo homini iudicatur, quòd ſeruiquondã foderint metalla, nec agricultura erit ſatis honeſta, quòd mancipiaagros coluerint,& nunc apud Turcas colant: nec architectura, q ſerui qui-dam in ea artifices reperti ſint: neq; medicina, ꝙ nõ pauci medici fuerint ſerui, neq; plures alię artes ingenuę, quòd manu capti eas exercuerint. At agricultura,& architectura,& medicina, nihilo minus in numero honeſtarũ ar-tium habentur. Nec igitur metallica ea cauſa ipſarũ d choro excludetur.Concedamus præterea iſtis quæſtum mercenariorũ metallicorum eſſe ſordidum, nos certè non intelligimus foſſores modò cæterosq; operarios, ſed5 tum