LIBER QYIN TVS 78

Dixi de puteis, de cuniculis, de foſſis latentibus, nunc dicam de ſignis quę

dant canales, materiæ foſſiles, ſaxa atq; ea ſigna, ut etiam multa alia quę explieabo, magna ex parte uenis dilatatis& cumulatis cum profundis cõmuniaſunt. Cum fibra uenæ primariæ ſocia extat& eminet, qua parte ſe cum ea iungit, fodiendus eſt puteus. Cum autem tranſuerſa, uel obliquè eam diffindensnobis apparet, ſi rectà deſcenderit in profundum tetræ, ea parte, qua ſecat uenam profundam, ſecundus puteus fodiendus eſt: ſin obliqua, duos tres uepoſt paſſus, ut altior earum cõnexus perfodi poſsit: in quo maxima ſpes eſtinueniendæ materiæ, cuius gratia terram ſcrutamur. At ſi illa iam antè inuenta fuerit, multò copioſior eo loco ſolet inueniri. Quòd ſi plures fibræ deſcenderint in terram, metallicus, ut iterum connexum perfodere poſsit, in mediqearum loco puteum fodere debet, aut præſtantioris fibræ rationem habere.Quoniam uerò uena deuexa nõ rarò prope rectam tẽditur, eo loco puteumfodere oportet, quo fibra uel uena tranſuerſa utranq; ſecat: aut uena uel fibradilatata ſe traijcit: nam ibi plerunq; latent metalla. Similiter nobis bona ſpeseffodiendi metalli oſtenditur ea parte, qua uena deuexa iungetur cum recta:quocirca metallici tectum aut fundamentum uenæ primariæ perfodiunt,&in eis quærunt uenam, quæ infra aliquot paſſus cum principali iungetur,Quinetiam ijdem metalliei ſi uenam primariam nulla fihra uel uena tranſuerſa diuiſerit, quam fodiendo ſequi poſsint, ſolida etiam tecti aut fundamentiſaxa perfodiunt: quæ foſſæ latentes item luna nominantur, ſiue à cuni-culo, ſiue ab alterius generis foſſa latente perfoſſionis inchoandæ capiaturexordium. Sunt etiam metallici in aliqua ſpe, cum uena trãſuerſa primariamtantũmodo ſecat. Si præterea uena, quæ principalem obliquè diffindit, nuſ-quàm ultra eam apparuerit id uenæ principalis latus, in quod ipſa uergit, ſi-ue dextrum ſiue ſiniſtrum ſit, cauare oportet, ut certum ſcire poſſimus an il-lam rapuerit. Qudd ſi poſt ſex paſſus non extiterit, alterum eiuſdem uenæprincipalis latus fodere cõuenit, ut planè cognoſcamus an illam in priorempartem tranſtulerit: nam domini uenæ principalis ſæpè non minus utiliterfoſsionem inſtituere poſſunt ea parte qua uena principalem diffindens rur-ſus apparet, quàm qua primò eam ſecat. Domini uerò uenę diffindẽtis ea rurſus inuenta, ius ſuum quodam modo amiſſum recuperant. Vulgus autemmetallicorum fibras probat, quæ ex ſeptentrionibus procedentes, ſe cum uena principali iungunt: contrà improbant eas, quæ prodeunt ex meridie, di-cit que has multum nocere uenæ principali, illas prodeſſe: ſed equidem neutras prætermitti à metallicis& negligi debere cenſeo: atque ut libro tertiooſtendi experimentum non conſentire his, qui ſic de uenis cenſent, ita nuncetiam ſupponerem exempla uniuſcuiuſq; fibræ à uulgo reiectæ, quibus eiusbonitatem probarẽ, niſi ſcirem ea poſteritati parum aut nihil prodeſſe poſ--ſe. Verum ſi nullæ fibræ uel uenæ foſſoribus apparuerint in tecto uel in fun-damento uenæ principalis, nec alioqui multa materia præſtans reliquæ co-agmentata fuerit, operæprecium non eſt alterius putei fodiendi laborem ſu-ſcipere: nec ibi puteus fodiendus eſt ubi uena diuiditur in partes duas ueſtres, niſi ſatis ſigni ſit eas partes paulò poſt inter ſe coniungi et cõſociari poſ-ſet quin etiam malum ſignum eſt uenam metallo diuitem huc& illuc ſe tor-

5 a 8 2 quere